To zrozumienie granicy między filmem amatorskim a filmem klasy B lub C wymaga spojrzenia na trzy kluczowe aspekty: intencję twórców, strukturę produkcji oraz sposób dystrybucji. Chociaż na pierwszy rzut oka mogą wydawać się podobne ze względu na niski budżet i czasem kiepską jakość, różni je fundamentalna sprawa: komercyjność.

Film klasy B i C: Narodziny komercyjnego "niszczyciela"

Termin „film klasy B” (B-movie) wywodzi się ze złotej ery Hollywood, kiedy to w Stanach Zjednoczonych popularne były tzw. podwójne seanse filmowe. Za cenę jednego biletu widzowie oglądali dwa filmy: droższą, głośną produkcję (klasa A) oraz tańszy, mniej nagłośniony film, który miał głównie wypełnić czas (klasa B).

Dziś definicja jest szersza, ale istota pozostaje ta sama:

• Intencja: Film klasy B to niskobudżetowy film komercyjny. Jego głównym celem jest zarobienie pieniędzy, a nie bycie dziełem sztuki (choć wiele z nich zyskało status kultowych).
• Produkcja: Mimo niskiego budżetu, produkcja ma charakter profesjonalny lub półprofesjonalny. Za filmem stoi zazwyczaj formalna wytwórnia (nawet jeśli jest to małe studio specjalizujące się w kinie eksploatacji, jak np. Troma). W ekipie pracują ludzie, którzy traktują to jako swoją pracę, nawet jeśli są mniej doświadczeni.
• Dystrybucja: Film jest przeznaczony na rynek komercyjny. Obecnie rzadko trafia do szerokiej dystrybucji kinowej (z wyjątkiem festiwali gatunkowych), ale jest sprzedawany jako produkt – często trafia bezpośrednio na DVD/Blu-ray lub platformy streamingowe.
• Jakość i tematyka: Filmy te często są tanią emulacją popularnych trendów głównego nurtu (np. Transmorphers po Transformers) i osadzone są w gatunkach, które łatwo przyciągają widzów przy niskich kosztach, takich jak horror, science fiction czy kino akcji.

Filmy klasy C, D, a nawet Z to po prostu dalszy spadek jakości, budżetu i kunsztu filmowego. Są to produkcje jeszcze bardziej chałupnicze, z gorszym aktorstwem, efektami specjalnymi i realizacją, ale nadal są tworzone z komercyjną intencją – mają trafić do dystrybucji i na siebie zarobić.

Film amatorski: Pasja i wizja, nie pieniądze

Film amatorski (często mylony z kinem niezależnym/offowym) to zupełnie inna kategoria, której definicja opiera się na braku profesjonalnej, komercyjnej struktury.

• Intencja: Głównym motorem jest pasja, hobby, chęć opowiedzenia historii lub dokumentacja prywatna (np. filmy rodzinne). Celem nie jest zysk finansowy, a ekspresja artystyczna lub osobista.
• Produkcja: Ekipa składa się z nieprofesjonalistów (amatorów, studentów, hobbystów). Budżet jest zerowy lub symboliczny (np. na pizzę dla aktorów, jak w przypadku Paranormal Activity w początkowej fazie). Często jest to projekt jednej upartej osoby z własnym sprzętem.
• Dystrybucja: Film amatorski nie wchodzi do komercyjnej dystrybucji. Jest pokazywany na spotkaniach rodzinnych, w amatorskich klubach filmowych, na nieprofesjonalnych festiwalach lub udostępniany online za darmo.
• Jakość: Jakość może być bardzo różna. Nawet przy dobrym sprzęcie, "amatorski wygląd" często wynika z braku wiedzy technicznej w zakresie oświetlenia, kompozycji, korekcji kolorów czy reżyserii aktorów.

Gdzie przebiega granica?

Granica jest cienka i w dzisiejszych czasach, dzięki łatwo dostępnej technologii cyfrowej, staje się coraz bardziej płynna, ale można ją określić za pomocą jednego słowa: sprzedaż.

Kluczowy moment: Film amatorski staje się filmem niskobudżetowym (często klasy B), gdy jego twórcy decydują się na komercyjną dystrybucję i sprzedaż.

Przykład: Film nakręcony kamerą z AGD, z nieznanymi aktorami, zmontowany na domowym komputerze (jak pierwotne Paranormal Activity czy Blair Witch Project), jest technicznie amatorski. Jednak w momencie, gdy zostaje kupiony przez studio, otrzymuje budżet na profesjonalny montaż/korekcję i trafia do szerokiej dystrybucji kinowej, staje się niskobudżetowym filmem profesjonalnym/niezależnym, który osiągnął sukces komercyjny. Klasa B to kategoria, która celowo i od początku jest tworzona jako komercyjna alternatywa dla kina głównego nurtu.

Ciekawostka

Rozwój technologii cyfrowych (kamery HD, oprogramowanie do montażu i korekcji kolorów) sprawił, że techniczna różnica między filmem amatorskim a filmem klasy B jest coraz mniejsza. Dzisiaj można nakręcić film, który wygląda profesjonalnie, za ułamek dawnego budżetu. To sprawia, że intencja i dystrybucja są jeszcze ważniejszymi kryteriami klasyfikacji niż sama jakość obrazu czy dźwięku.