Czy można określić, kiedy chłopiec staje się mężczyzną, a dziewczynka kobietą?

dorosłość dojrzewanie przejście

przejście w dorosłość kryteria dorosłości człowieka dojrzałość psychiczna społeczna

Gość (37.30.*.*)

3 dni temu

Odpowiedź:

To pytanie, które zadaje sobie ludzkość od zarania dziejów, i muszę od razu powiedzieć: nie ma jednej, prostej odpowiedzi. Moment, w którym chłopiec staje się mężczyzną, a dziewczynka kobietą, to nie jest pojedyncza chwila, ale raczej złożony proces, który możemy rozpatrywać na wielu płaszczyznach: biologicznej, prawnej, psychologicznej i społecznej.

Biologiczny punkt widzenia: gdy ciało mówi "dość"

Z biologicznego punktu widzenia, przejście z dziecka w dorosłego jest ściśle związane z dojrzewaniem płciowym, czyli z okresem pokwitania (pubertacji). Najważniejszym kryterium jest osiągnięcie zdolności do reprodukcji gatunku.

Dziewczynka staje się kobietą: Najbardziej wyraźnym i niepodważalnym sygnałem biologicznym jest pierwsza miesiączka (menarche). W wielu tradycyjnych kulturach to właśnie ten moment był uznawany za bramę do dorosłości i gotowości do zamążpójścia oraz macierzyństwa, często mając miejsce w wieku 12–13 lat.
Chłopiec staje się mężczyzną: U chłopców ten moment jest mniej zdefiniowany przez jedno wydarzenie. Osiągnięcie dojrzałości biologicznej wiąże się z całym szeregiem zmian, takich jak wzrost jąder, pojawienie się owłosienia łonowego i pachowego, zmiana głosu, a także pierwsza ejakulacja (często podczas snu).

Warto pamiętać, że dojrzałość biologiczna nie pokrywa się automatycznie z dojrzałością społeczną czy psychiczną.

Prawna granica: magiczna osiemnastka

W większości nowoczesnych państw, w tym w Polsce, moment stania się dorosłym jest formalnie określony przez prawo i jest to ukończenie 18. roku życia. W tym momencie człowiek staje się pełnoletni, co oznacza:

Uzyskanie pełnych praw obywatelskich (np. prawo głosu).
Możliwość zawierania umów, podejmowania decyzji prawnych i finansowych.
Wygaśnięcie władzy rodzicielskiej i koniec odpowiedzialności finansowej rodziców (co do zasady).

Ciekawostka: W Polsce, w wyjątkowych sytuacjach i za zgodą sądu opiekuńczego, kobieta może zawrzeć związek małżeński już w wieku 16 lat, co jest pewnym prawnym wyjątkiem od reguły pełnoletności.

Psychologiczna dojrzałość: odpowiedzialność i niezależność

To chyba najtrudniejsze do uchwycenia kryterium, bo nie ma tu żadnej daty ani fizycznego sygnału. Z psychologicznego punktu widzenia, człowiek staje się dorosły, gdy osiąga dojrzałość psychiczną. Oznacza to:

Odpowiedzialność: Umiejętność odpowiadania za własne czyny i decyzje.
Niezależność: Samodzielność w podejmowaniu wyborów i decyzji życiowych.
Krytycyzm myślenia: Adekwatne reagowanie na bodźce i zdolność do krytycznej oceny.

Współczesna psychologia często mówi o fazie "stającej się dorosłości" (ang. emerging adulthood), która obejmuje wiek od 18 do 25, a nawet 29 lat. Jest to czas bycia "pomiędzy" – młodzi ludzie nie są już nastolatkami, ale jeszcze nie są w pełni ukształtowanymi dorosłymi, co jest związane z wydłużeniem edukacji i późniejszym osiąganiem niezależności finansowej.

Społeczne i kulturowe rytuały przejścia

W wielu kulturach moment przejścia z dzieciństwa do dorosłości jest celebrowany przez rytuały inicjacyjne (rytuały przejścia). Choć w nowoczesnych społeczeństwach są one często symboliczne, w tradycyjnych społecznościach bywały bardzo wymagające i miały na celu udowodnienie gotowości do podjęcia dorosłych ról.

Kryteria społeczne często skupiają się na:

Niezależności ekonomicznej: Zapewnienie sobie podstawowego bytu i uniezależnienie od rodziców.
Przyjęciu ról społecznych: Wypełnianie ról charakterystycznych dla dorosłych, np. rola zawodowa, rola męża/żony, czy rola rodzica.

Przykłady rytuałów:

Quinceañera (Ameryka Łacińska): Uroczystość dla dziewcząt w wieku 15 lat, symbolizująca ich wejście w sferę dorosłości płciowej i możliwość umawiania się na spotkania z chłopcami.
Rytuały plemienne: W niektórych plemionach, np. Satere-Mawe w Brazylii, chłopcy muszą przejść bolesne próby wytrzymałości, aby udowodnić, że są godni miana dorosłego mężczyzny.
Współczesne "rytuały": W Polsce za pewną formę symbolicznego przejścia można uznać egzamin maturalny, który zmusza młodzież do podjęcia ważnych decyzji dotyczących przyszłości.

Podsumowując, nie ma jednego momentu, w którym można by postawić kropkę i powiedzieć: "Teraz jesteś dorosły/dorosła". Chłopiec staje się mężczyzną, a dziewczynka kobietą, gdy biologia daje im zdolność do prokreacji, prawo daje im pełne prawa i obowiązki, a społeczeństwo i psychika wymagają od nich odpowiedzialności, samodzielności i podjęcia dorosłych ról. To nakładanie się tych wszystkich kryteriów sprawia, że przejście w dorosłość jest tak fascynującym i często burzliwym etapem życia.

Jakie masz pytanie?