To odwieczny stereotyp, który od lat funkcjonuje w popkulturze i potocznych rozmowach, ale należy go jasno określić: przekonanie, że kujoni, nerdzi, geekowie czy otaku są postrzegani jako „łatwi” w kontekście relacji romantycznych lub seksualnych, jest mitem i szkodliwym stereotypem, a nie faktem.
Jest to jednak stereotyp, który ma swoje głębokie korzenie w mechanizmach społecznych, psychologii grupowej oraz sposobie, w jaki media przez lata przedstawiały te subkultury.
Mit: Łatwy dostęp
Percepcja, że osoby z tych grup są „łatwe” (w sensie niskiej selektywności, desperacji lub bycia wdzięcznym za każdą uwagę) wynika bezpośrednio z innych, bardziej ugruntowanych stereotypów dotyczących ich życia społecznego i zainteresowań.
1. Stereotyp wykluczenia i samotności
Kluczowym elementem, który prowadzi do stereotypu „łatwości”, jest powszechne przekonanie o izolacji społecznej i braku powodzenia w związkach u nerdów i kujonów.
- Brak „życiowej zaradności”: Stereotyp kujona często wiąże się z osobą, która jest pracowita i systematyczna w nauce, ale jednocześnie postrzegana jako niezaradna życiowo lub nieposiadająca „sprytu” społecznego.
- Niezdarność społeczna: W popkulturze archetypiczny nerd, zwłaszcza w filmach z lat 80. i 90., był przedstawiany jako mężczyzna niezdarny w kontaktach z kobietami, a nawet lekko mizoginiczny, co utrwalało wizerunek osoby mającej trudności z nawiązywaniem relacji.
- Wdzięczność za uwagę: Społeczeństwo, widząc kogoś jako „wykluczonego” lub „samotnego” (co jest uproszczeniem i często nieprawdą), zakłada, że taka osoba ma niskie poczucie własnej wartości w sferze relacji. W konsekwencji rodzi się fałszywe przekonanie, że będą oni mniej selektywni w wyborze partnera i bardziej skłonni do szybkiego zaangażowania się lub uległości, ponieważ będą wdzięczni za sam fakt zainteresowania.
2. Koncentracja na zainteresowaniach vs. Życie towarzyskie
Zarówno nerdzi, geekowie, jak i otaku, są definiowani przez swoje głębokie, często niszowe, zainteresowania (np. informatyka, gry, komiksy, anime, fantastyka, nauki ścisłe).
- Oderwanie od „normy”: Osoby te często spędzają dużo czasu na rozwijaniu swoich pasji, co w przeszłości było postrzegane jako „marnowanie czasu” i prowadziło do ich zaszufladkowania jako „ciepłe kluchy” czy „socjalni idioci”.
- Otaku i popkultura: W przypadku otaku, stereotypy często wiążą się z obsesyjnym pochłanianiem japońskiej animacji i kultury, co bywa mylone z brakiem realnego życia towarzyskiego. Czasem pojawiają się też skojarzenia z erotycznymi elementami popkultury (np. poduszki z postaciami), co może prowadzić do niesprawiedliwego postrzegania tej grupy jako mającej zniekształcony lub „łatwy” stosunek do seksualności.
3. Zmiana stereotypu i jego konsekwencje
Warto zaznaczyć, że stereotypy dotyczące tych grup ewoluują. W dzisiejszych czasach, zwłaszcza w kulturze zachodniej, bycie „geekiem” czy „nerdem” jest często modne, a ich zainteresowania (technologia, gry, popkultura) stały się mainstreamowe.
- Od wykluczonego do człowieka sukcesu: Stereotyp programisty czy inżyniera, który kiedyś był odrzucany, obecnie często jest utożsamiany z finansowym sukcesem i stabilnością. To sprawia, że stereotyp „łatwości” powoli zanika lub zmienia formę, choć wciąż może funkcjonować w mniej świadomych społecznie kręgach.
- Mechanizm kozła ofiarnego: Stereotyp „łatwości” jest często wyrazem uprzedzenia i potrzeby stworzenia kontrastu między „grupą normalną” a „grupą wykluczoną”. Przypisywanie komuś niskiej selektywności jest sposobem na umniejszenie jego wartości i utrzymanie własnego poczucia wyższości społecznej.
Podsumowanie
Percepcja, że kujoni, nerdzi, geekowie i otaku są „łatwi”, jest klasycznym przykładem błędnego wnioskowania społecznego. Nie wynika ona z ich faktycznego zachowania w związkach, ale jest pochodną szerszych, negatywnych stereotypów:
- Stereotyp pierwotny: Nerda/kujona postrzega się jako osobę społecznie niezdarną, odrzuconą i skoncentrowaną na niszowych zainteresowaniach.
- Błędny wniosek: Skoro jest odrzucony/samotny, musi być zdesperowany.
- Stereotyp wtórny (łatwość): Skoro jest zdesperowany, będzie mniej selektywny i „łatwy” w relacjach.
Prawda jest taka, że selektywność i wymagania w stosunku do partnera są cechą indywidualną, niezależną od zainteresowań czy wyników w nauce. Członkowie tych grup są tak samo zróżnicowani w swoich oczekiwaniach i potrzebach emocjonalnych jak każda inna grupa społeczna.