Mount Everest od dekad rozpala wyobraźnię podróżników, a oficjalna historia zdobycia „Dachu Świata” wydaje się jasna: 29 maja 1953 roku Edmund Hillary i Tenzing Norgay stanęli na szczycie jako piersi ludzie w historii. Jednak w środowisku wspinaczkowym i naukowym od lat toczy się debata, która podważa ten fakt. Wszystko za sprawą brytyjskiej wyprawy z 1924 roku, w której udział brali George Mallory i Andrew Irvine. Pytanie brzmi: czy to możliwe, że wyprzedzili Hillary’ego o bliskie trzy dekady?

Ostatni raz widziani żywi – relacja Noela Odella

Głównym fundamentem teorii o wcześniejszym zdobyciu Everestu jest świadectwo Noela Odella, geologa wyprawy z 1924 roku. 8 czerwca, około godziny 12:50, Odell znajdował się na wysokości około 7900 metrów, gdy chmury na chwilę się rozstąpiły. Twierdził on, że widział dwie czarne kropki (Mallory’ego i Irvine’a) poruszające się sprawnie w górę grani, pokonując jeden z trudnych uskoków skalnych.

Według jego relacji, wspinacze znajdowali się bardzo blisko wierzchołka i poruszali się „z dużym animuszem”. Choć później Odell nieco zmieniał swoją wersję co do dokładnego miejsca, w którym ich widział (co mogło wynikać z halucynacji wysokościowych lub stresu), jego pierwotny raport stał się zarzewiem wielkiej tajemnicy. Jeśli faktycznie widział ich powyżej tzw. Drugiego Stopnia, droga do szczytu stała przed nimi otworem.

Brakujące zdjęcie żony – dowód emocjonalny

George Mallory był znany z wielkiej miłości do swojej żony, Ruth. Przed wyprawą obiecał jej, że jeśli uda mu się zdobyć szczyt, zostawi tam jej zdjęcie. Kiedy w 1999 roku ekspedycja badawcza pod przewodnictwem Conrada Ankera odnalazła ciało Mallory’ego na wysokości blisko 8150 metrów, dokonano szczegółowych oględzin jego rzeczy osobistych.

Naukowcy i historycy zwrócili uwagę na jeden uderzający szczegół: portfel Mallory’ego był nienaruszony, zawierał dokumenty i listy, ale nie było w nim zdjęcia Ruth. Biorąc pod uwagę, jak skrupulatnie Mallory przechowywał pamiątki, wielu badaczy uważa, że faktycznie dotrzymał obietnicy i zostawił fotografię na wierzchołku. Niestety, ze względu na ekstremalne warunki atmosferyczne panujące na szczycie, znalezienie tam jakiegokolwiek papierowego dowodu po tylu latach jest praktycznie niemożliwe.

Gogle w kieszeni – wskazówka dotycząca pory dnia

Innym ciekawym znaleziskiem przy ciele Mallory’ego były jego gogle ochronne, które znajdowały się w kieszeni, a nie na twarzy. Sugeruje to, że Mallory mógł schodzić ze szczytu już po zmroku, kiedy gogle nie były mu potrzebne, a wręcz utrudniały widoczność. To z kolei prowadzi do wniosku, że wyprawa kontynuowała atak szczytowy do późnych godzin, co zwiększa prawdopodobieństwo, że osiągnęli cel przed tragicznym wypadkiem podczas zejścia.

Kontrowersje wokół Drugiego Stopnia

Największym argumentem przeciwko teorii o sukcesie Mallory’ego jest tzw. Drugi Stopień (Second Step) – niemal pionowa, 30-metrowa ściana skalna na wysokości 8600 metrów. Współcześni wspinacze pokonują ją za pomocą aluminiowej drabiny zamontowanej przez Chińczyków w 1975 roku.

Część naukowców i himalaistów uważa, że przy ówczesnym sprzęcie (ciężkie butle z tlenem, tweedowe kurtki, konopne liny) pokonanie tego odcinka w 1924 roku było technicznie niemożliwe. Jednak w 2007 roku Conrad Anker udowodnił, że jest to wykonalne, wspinając się tam techniką klasyczną (bez użycia drabiny), choć przyznał, że było to ekstremalnie trudne zadanie.

Gdzie jest aparat Kodak?

Kluczem do ostatecznego rozwiązania zagadki jest aparat fotograficzny Kodak Vesta, który Andrew Irvine miał mieć przy sobie. Eksperci z firmy Kodak potwierdzili, że ze względu na niskie temperatury i brak światła wewnątrz obudowy, film czarno-biały mógłby przetrwać dekady w wiecznej zmarzlinie i wciąż nadawać się do wywołania.

Do tej pory nie odnaleziono ciała Irvine’a ani aparatu. Istnieją niepotwierdzone relacje chińskich wspinaczy z lat 70., którzy twierdzili, że widzieli „ciało starego Anglika” w miejscu innym niż to, gdzie leżał Mallory, ale te informacje nigdy nie zostały oficjalnie zweryfikowane.

Ciekawostka: Ekwipunek z 1924 roku vs dzisiaj

Czy wiesz, że ubrania Mallory’ego, choć wyglądały na niepozorne, składały się z wielu warstw jedwabiu, wełny i bawełny? Współczesne testy w tunelach aerodynamicznych wykazały, że ten „staroświecki” zestaw był zaskakująco skuteczny w ochronie przed wiatrem i zimnem, choć znacznie cięższy od dzisiejszego Gore-Texu i puchu. To pokazuje, że technologicznie Brytyjczycy mogli być lepiej przygotowani, niż nam się wydaje.

Choć oficjalnie to Edmund Hillary i Tenzing Norgay pozostają pierwszymi zdobywcami Mount Everestu, historia Mallory’ego i Irvine’a pozostaje jedną z najbardziej fascynujących zagadek XX wieku. Dopóki aparat Irvine’a nie zostanie odnaleziony, dyskusja między zwolennikami „romantycznej legendy” a „oficjalnych faktów” prawdopodobnie nigdy się nie skończy.