Propozycje dotyczące tak drastycznej harmonizacji podatkowej w Unii Europejskiej budzą ogromne emocje nie tylko wśród polityków, ale przede wszystkim u inwestorów, przedsiębiorców i ekspertów finansowych. Choć wizja wspólnego unijnego budżetu zasilanego bezpośrednimi daninami (tzw. zasobami własnymi) nie jest nowa, to konkretne stawki, o które pytasz, stanowią prawdziwe trzęsienie ziemi dla europejskiego rynku kapitałowego.

W świecie finansów i doradztwa podatkowego (stan na wrzesień 2026 roku) dyskusje wokół raportów Komisji Europejskiej oraz nowych modeli opodatkowania, takich jak te wdrażane w Holandii, zdominowały nagłówki. Przyjrzyjmy się zatem, co o tych konkretnych liczbach sądzą specjaliści.

Podatek od zysków kapitałowych na poziomie 35% – koniec z „tanią” giełdą?

Stawka 35% od zysków kapitałowych to poziom, który obecnie kojarzy się z najbardziej restrykcyjnymi systemami na świecie. Dla porównania, polski „podatek Belki” wynosi 19%, a średnia unijna oscyluje wokół 20-25%.

Co sądzą specjaliści?

• Ryzyko ucieczki kapitału: Eksperci ostrzegają, że tak wysoka stawka może wypchnąć inwestorów poza granice UE – do USA, Szwajcarii czy krajów azjatyckich.
• Podatek od „papierowych” zysków: Największe kontrowersje budzi fakt, że w niektórych wariantach tej propozycji (wzorowanych na holenderskim systemie Box 3) podatek miałby dotyczyć zysków niezrealizowanych. Oznacza to konieczność zapłaty daniny od wzrostu wartości akcji czy kryptowalut, nawet jeśli ich nie sprzedaliśmy. Specjaliści wskazują, że może to doprowadzić do problemów z płynnością – inwestorzy będą zmuszeni sprzedawać aktywa tylko po to, by mieć z czego zapłacić podatek.

Podatek od spadków i darowizn (30%) – zmierzch sukcesji bez opłat?

Wprowadzenie ogólnounijnej stawki 30% na spadki i darowizny uderzyłoby przede wszystkim w kraje takie jak Polska, gdzie obecnie najbliższa rodzina (tzw. grupa zero) korzysta z całkowitego zwolnienia z tego podatku.

Opinie ekspertów:

• Uderzenie w firmy rodzinne: Specjaliści od sukcesji alarmują, że 30-procentowy podatek mógłby doprowadzić do upadku wielu średnich przedsiębiorstw. Spadkobiercy często nie mają gotówki na zapłacenie tak wysokiej daniny od wartości firmy, co wymuszałoby jej sprzedaż lub podział.
• Sprawiedliwość społeczna vs. demotywacja: Zwolennicy (często związani z lewicowymi think-tankami) argumentują, że to sposób na walkę z nierównościami majątkowymi. Jednak ekonomiści rynkowi podkreślają, że jest to „podwójne opodatkowanie” – raz opodatkowany został dochód osoby, która majątek wypracowała, a drugi raz sam fakt jego przekazania.

Podatek od transferów (2%) i opłata lotnicza (12,50 €)

Propozycja 2% od transferów międzynarodowych (nie mniej niż 0,50 €) przypomina rozszerzoną wersję podatku od transakcji finansowych (FTT). Z kolei opłata lotnicza w kwocie 12,50 € to element strategii „Green Deal”.

Analiza specjalistów:

• Transfery: 2% wydaje się niską wartością, ale przy dużych transakcjach biznesowych lub częstych przelewach międzynarodowych (np. w handlu e-commerce) staje się ogromnym kosztem operacyjnym. Eksperci bankowi wskazują, że może to spowolnić przepływ kapitału wewnątrz wspólnego rynku.
• Bilety lotnicze: Kwota 12,50 € jest postrzegana jako „podatek ekologiczny”. Specjaliści z branży turystycznej uważają, że dla pasażerów biznesowych nie będzie ona odczuwalna, ale może uderzyć w segment tanich linii lotniczych i mobilność mniej zamożnych obywateli UE.

Dodatkowy 1% VAT i CIT – kroplówka dla Brukseli

Wprowadzenie dodatkowego 1% do stawek VAT i CIT to bezpośredni sposób na zwiększenie tzw. zasobów własnych UE, co pozwoliłoby na spłatę długów zaciągniętych m.in. na fundusz odbudowy po pandemii.

Głosy z rynku:

• Inflacja: Każdy wzrost VAT przekłada się bezpośrednio na ceny towarów i usług. Specjaliści ostrzegają, że w dobie walki z inflacją, dodatkowy 1% może utrudnić powrót do stabilnych cen.
• Konkurencyjność firm: Podniesienie CIT o 1% (nawet jako „dodatek”) sprawia, że Europa staje się mniej atrakcyjna dla globalnych korporacji szukających miejsca na siedzibę.

Gdzie w UE podatek od spadków jest obecnie najwyższy?

Jeśli zastanawiasz się, gdzie obecnie „podatek od śmierci” jest najbardziej dotkliwy, to liderami w Unii Europejskiej są kraje o tradycyjnie rozbudowanych systemach socjalnych.

Obecnie (dane na 2024-2026) najwyższe stawki marginalne w UE występują w:

1. Hiszpanii: W niektórych regionach (np. Asturii) najwyższa stawka dla dalekich krewnych lub osób obcych może teoretycznie sięgać nawet 87,6%, choć zależy to od wielu czynników, w tym od majątku własnego spadkobiercy.
2. Belgii: W regionach Brukseli i Walonii stawki dla osób niespokrewnionych mogą wynosić aż 80%.
3. Francji: Tutaj najwyższa stawka dla osób niespokrewnionych wynosi 60%, a w linii prostej (dzieci) sięga 45%.

Warto zauważyć, że wiele krajów, takich jak Szwecja, Austria czy Portugalia, całkowicie zniosło podatek od spadków, co czyni unijną propozycję 30-procentowej stawki minimalnej jeszcze bardziej rewolucyjną.

Ciekawostka: Czy wiesz, że...?

Większość propozycji dotyczących nowych podatków unijnych wymaga jednomyślności wszystkich państw członkowskich. Oznacza to, że wystarczy sprzeciw jednego kraju (np. Polski, która chroni swoje zwolnienia w spadkach, czy Irlandii, która dba o niski CIT), aby cały pakiet został odrzucony lub znacząco złagodzony. Specjaliści przewidują więc, że jeśli te zmiany przejdą, to raczej w formie „rozwodnionej” niż w tak radykalnych liczbach, o jakie pytasz.