Historia Piły to fascynująca, choć naznaczona dramatycznymi wydarzeniami, opowieść o mieście, które wielokrotnie musiało podnosić się z ruin. Choć na pierwszy rzut oka Piła może wydawać się miastem o nowoczesnej, powojennej architekturze, jej korzenie sięgają głęboko w przeszłość. A słynny deptak, choć dziś tętni życiem, jest niemym świadkiem tych burzliwych dziejów.

Jak Piła stała się miastem?

Początki Piły nie są do końca jasne, ale pewne jest, że osada istniała długo przed formalnym nadaniem praw miejskich. Niektórzy badacze, powołując się na dawne źródła, sugerowali nawet, że miasto mogło powstać na miejscu gockiej osady rybackiej, a prawa miejskie nadała mu królowa Jadwiga Andegaweńska już w 1380 roku.

Jednak najczęściej i najpewniej przyjmowaną datą, która formalnie zapoczątkowała historię Piły jako miasta, jest 1513 rok. Wtedy to król Polski Zygmunt I Stary nadał osadzie prawa miejskie.

W tamtym czasie Piła była niewielkim, rzemieślniczym miasteczkiem, położonym na krańcach Rzeczypospolitej. Mimo dogodnego położenia na skrzyżowaniu szlaków handlowych i w pasie nadgranicznym, nigdy nie zdołała wybić się do rangi wielkiego ośrodka.

Miasto z drewna i popiołu

Pierwotna Piła była zbudowana niemal w całości z drewna i skupiała się wokół Starego Rynku, który znajdował się w rejonie dzisiejszej ulicy Wodnej i Alei Niepodległości. Drewniana zabudowa i wąskie uliczki stwarzały ogromne zagrożenie pożarowe, co niestety wielokrotnie się potwierdziło.

Ciekawostka:
Największa tragedia miała miejsce w 1626 roku, kiedy to w ciągu zaledwie kilku godzin miasto zostało niemal całkowicie spalone. Po tym pożarze, podobnie jak po zniszczeniach II wojny światowej, władze podjęły kluczową decyzję: zamiast odbudowywać to, co zniszczone, postanowiono stworzyć miasto od nowa, opierając się na nowoczesnym planie urbanistycznym. To dlatego Piła nie zachowała swojej zabytkowej substancji, a dzisiejsze Śródmieście jest efektem powojennej, modernistycznej wizji.

Słynny deptak Piły, czyli ulica Śródmiejska

Kiedy myślimy o "słynnym deptaku" w Pile, mamy na myśli ulicę Śródmiejską. To serce handlowo-usługowe miasta, które pełniło tę funkcję już w okresie międzywojennym.

Od Poznańskiej do Śródmiejskiej

W okresie międzywojennym ulica ta nosiła nazwę Poznańska. Wraz z innymi ulicami (takimi jak Arsenałowa, Frydrykowska) oraz Rynkami (Starym, Nowym i Żydowskim) stanowiła centrum życia miejskiego. To w tym czasie wzniesiono wiele okazałych budynków, które miały nadać miastu reprezentacyjny charakter.

Dziś ulica Śródmiejska, przekształcona w popularny deptak, jest główną osią komunikacyjną i handlową Piły. To miejsce spotkań, spacerów i zakupów, które łączy w sobie historyczną rolę centrum z nowoczesnym, miejskim życiem.

Ławeczka Staszica i 500-lecie

O znaczeniu deptaku świadczy fakt, że to właśnie tam pierwotnie planowano umieścić ławeczkę Stanisława Staszica z okazji obchodów 500-lecia Piły w 2013 roku. Choć ostatecznie pomnik stanął na Placu Konstytucji 3 Maja w 2017 roku, pierwotny pomysł lokacji na deptaku doskonale oddaje jego centralną i symboliczną rolę w przestrzeni miejskiej.

Podsumowując, Piła jest miastem o bogatej, choć trudnej historii, formalnie założonym w 1513 roku. Jej deptak, czyli ulica Śródmiejska, jest współczesnym wcieleniem historycznego centrum handlowego, które mimo wojennych zniszczeń i urbanistycznych rewolucji, zachowało swoją kluczową rolę w życiu mieszkańców.