Czym jest nakrycie głowy znane jako „dunce cap” (angielski) lub „dumstrut” (szwedzki), do czego służyło, gdzie i jak długo było stosowane, jaki miało wydźwięk (pozytywny, negatywny czy neutralny) oraz co mówi się o nim dzisiaj?

szkoła kara upokorzenie

Kara publiczne upokorzenie Stożek symbol ignorancji Średniowieczny atrybut mądrości

Gość (37.30.*.*)

3 dni temu

Odpowiedź:

Nakrycie głowy znane jako dunce cap (po angielsku) lub dumstrut (po szwedzku) to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli dawnych, surowych metod wychowawczych i edukacyjnych. Jest to stożkowa czapka, która przez wieki ewoluowała z symbolu mądrości w narzędzie publicznego upokorzenia.

Czym jest dunce cap/dumstrut?

W swojej najprostszej formie, dunce cap to wysoka, stożkowa czapka, często wykonana z papieru, na której niekiedy widniała litera „D” (od dunce, czyli głupek, tępak). Jej szwedzki odpowiednik, dumstrut, składa się ze słów dum (głupi, niegrzeczny) i strut (stożek), co doskonale oddaje jej upokarzający charakter.

Od symbolu wiedzy do narzędzia kary

Historia tego nakrycia głowy jest zaskakująca, ponieważ pierwotnie miało ono zupełnie pozytywny wydźwięk.

Początki: mądrość i scholastyka

Samo słowo „dunce” wywodzi się od nazwiska szkockiego teologa i filozofa scholastycznego, Johna Dunsa Szkota (przełom XIII i XIV wieku). Jego zwolennicy, zwani Dunsmen lub Dunces, nosili stożkowe kapelusze.

Ciekawostka: John Duns Szkot uważał, że stożkowy kształt kapelusza pomaga w skupieniu i kierowaniu wiedzy, a nawet wiedzy o wszechświecie, do umysłu noszącego go uczonego.

Przełom: renesans i zmiana znaczenia

W okresie renesansu, kiedy pojawiły się nowe prądy filozoficzne, poglądy Dunsa Szkota zaczęły być postrzegane jako przestarzałe i zacofane. W rezultacie, słowo „dunce” straciło swój pozytywny wydźwięk i stało się obelgą, określającą osobę tępą, powolną w nauce lub uparcie trzymającą się starych, nieaktualnych idei. Wraz z nowym znaczeniem słowa, stożkowa czapka również zmieniła swoją symbolikę — z atrybutu uczonego stała się symbolem ignorancji i głupoty.

Cel i wydźwięk: publiczne upokorzenie

Głównym celem dunce cap było publiczne zdyscyplinowanie i zawstydzenie uczniów, którzy sprawiali problemy, przeszkadzali w lekcjach lub, co najczęściej, mieli trudności z nauką.

Cel: Wymuszanie posłuszeństwa i motywowanie do nauki poprzez strach przed upokorzeniem.
Forma kary: Uczeń zmuszony był do założenia czapki i często stania w kącie klasy (w Szwecji znanym jako skamvrå).
Wydźwięk: Czapka miała jednoznacznie negatywny wydźwięk. Była symbolem wstydu i degradacji, a jej użycie w XIX wieku było już krytykowane jako poniżające i surowe.

Gdzie i jak długo była stosowana?

Dunce cap była szeroko stosowana jako narzędzie dyscypliny szkolnej w Europie i Stanach Zjednoczonych.

Okres największej popularności: XIX i początek XX wieku.
Zasięg: Oprócz USA i Wielkiej Brytanii, udokumentowano jej stosowanie w innych krajach europejskich, w tym w Szwecji (dumstrut), Danii (dosmerhat) i Norwegii (dumrianhatt).
Koniec stosowania: W miarę rozwoju nowoczesnej pedagogiki, która zaczęła koncentrować się na psychologii dziecka, metody oparte na upokorzeniu zaczęły być wycofywane. W większości zachodnich szkół dunce cap została wycofana i zakazana. Chociaż jej użycie stało się niepopularne na początku XX wieku, w niektórych szkołach w Ameryce Północnej była jeszcze sporadycznie spotykana aż do lat 50. XX wieku.

Co mówi się o dunce cap dzisiaj?

Współczesna pedagogika i psychologia rozwojowa są zgodne co do tego, że kary oparte na publicznym upokorzeniu są szkodliwe i nieefektywne.

Symbol przestarzałych metod: Dunce cap jest dziś postrzegana jako historyczny symbol surowej, archaicznej i szkodliwej dyscypliny szkolnej.
Krytyka: Eksperci podkreślają, że takie praktyki nie tylko nie pomagają w nauce, ale mogą prowadzić do tłumienia ciekawości i zniechęcenia do edukacji.
Współczesne "czapki głupoty": Chociaż fizyczna czapka zniknęła z sal lekcyjnych, w dyskusji pojawiają się głosy, że pewne współczesne metody (jak np. publiczne tablice z wynikami uczniów, tzw. data walls) mogą pełnić podobną funkcję zawstydzania, choć w subtelniejszej formie.

Podsumowując, dunce cap (dumstrut) przeszła drogę od symbolu mądrości średniowiecznego filozofa do narzędzia publicznego upokorzenia w szkołach. Dziś jest reliktem przeszłości i przypomnieniem o tym, jak bardzo zmieniło się podejście do edukacji i szacunku dla ucznia.

Jakie masz pytanie?