Formoza to nazwa, która budzi skojarzenia z elitarnością, tajemnicą i morzem. W Polsce jest ona nierozerwalnie związana z jedną z najbardziej prestiżowych jednostek specjalnych, ale jej korzenie sięgają także odległej wyspy na Oceanie Spokojnym.

Jednostka Wojskowa Formoza – elita polskich komandosów morskich

Kiedy w Polsce mówimy „Formoza”, niemal na pewno mamy na myśli Jednostkę Wojskową Formoza (JW Formoza), czyli elitarną formację wchodzącą w skład Wojsk Specjalnych Rzeczypospolitej Polskiej. To jedyna polska jednostka specjalna, która jest wyspecjalizowana w działaniach na akwenach wodnych, co czyni ją kluczową dla bezpieczeństwa morskiego kraju.

Historia i zadania

Korzenie Formozy sięgają 1975 roku, kiedy to powstał Zespół Specjalny Płetwonurków Morskich. Jednostka ta, zlokalizowana w Gdyni-Oksywiu, jest spadkobiercą tradycji i doświadczeń Grup Specjalnych Płetwonurków.

Główne zadania Formozy to:

• Operacje morskie: Działania dywersyjne, rozpoznawcze i antyterrorystyczne na morzu, w portach i na jednostkach pływających.
• Ochrona infrastruktury: Zabezpieczanie strategicznych obiektów morskich.
• Wsparcie Marynarki Wojennej: Prowadzenie działań specjalnych na rzecz sił morskich.

Żołnierze Formozy to świetnie wyszkoleni specjaliści, którzy zdobywali doświadczenie w misjach poza granicami kraju, na przykład w operacji w Iraku. Jednostka ta, choć najmniejsza liczebnie w Wojskach Specjalnych, stawia przede wszystkim na jakość i najwyższy poziom wyszkolenia swoich operatorów.

Selekcja do Formozy

Droga do Formozy jest ekstremalnie trudna i wymaga wyjątkowej sprawności fizycznej oraz odporności psychicznej. Selekcja do tej jednostki jest uznawana za jedną z najbardziej brutalnych w polskich siłach specjalnych.

Kandydaci muszą przejść wieloetapowy proces rekrutacji, który obejmuje m.in.:

1. Egzamin z wychowania fizycznego i sprawdzian wodno-wysokościowy, często przeprowadzany na wyspie, gdzie znajduje się baza nurków bojowych.
2. Sprawdzian terenowy prowadzony w trudnych warunkach (las, plaża), testujący wytrzymałość i umiejętność przetrwania.
3. Testy psychologiczne i rozmowy z instruktorami, które mają zweryfikować motywację i predyspozycje do służby w elitarnej jednostce.

Tylko nieliczni są w stanie sprostać tym wyzwaniom i dołączyć do grona operatorów Formozy.

Formoza – piękna wyspa na Pacyfiku

Nazwa „Formoza” ma również swoje korzenie w geografii i odnosi się do wyspy Tajwan.

Pochodzenie nazwy

Nazwa „Formoza” pochodzi od portugalskiego wyrażenia Ilha Formosa, co oznacza dosłownie „Piękna Wyspa”. Tak nazwali Tajwan portugalscy żeglarze, którzy ujrzeli jej malownicze, górzyste krajobrazy.

Tajwan jako Formoza

Tajwan, czyli Formoza, to wyspa w Azji Południowo-Wschodniej, oddzielona od Chin kontynentalnych Cieśniną Tajwańską. Jest to w większości wyspa wyżynna, z nizinami na obrzeżach, otoczona przez Morze Filipińskie, Południowochińskie i Wschodniochińskie.

W 1895 roku, po traktacie z Shimonoseki, na krótko istniała na wyspie nieuznawana Republika Formozy. Obecnie Tajwan jest państwem wyspiarskim, znanym oficjalnie jako Republika Chińska (nieuznawana przez większość społeczności międzynarodowej).

Nazwa „Formoza” jest historycznym i poetyckim określeniem Tajwanu, podkreślającym jego naturalne piękno.

Dlaczego polska jednostka nazywa się Formoza?

Choć nie ma jednej oficjalnej, powszechnie znanej historii, która by to tłumaczyła, najbardziej popularna teoria łączy nazwę polskiej jednostki z jej pierwotną lokalizacją i charakterem.

Baza nurków bojowych Formozy znajdowała się na małej, sztucznej wyspie (torpedowni) w Zatoce Gdańskiej, w pobliżu Gdyni. Ze względu na swoje położenie, oddzielone od lądu i otoczone wodą, żołnierze mogli skojarzyć to miejsce z odległą, tajemniczą i piękną wyspą – Formozą (Tajwanem). Inna, bardziej prozaiczna hipoteza mówi o tym, że nazwa wzięła się od formy, jaką przybierała woda na Bałtyku w czasie ćwiczeń.

Niezależnie od dokładnego pochodzenia, nazwa „Formoza” doskonale oddaje charakter polskiej jednostki specjalnej – elitarnej, operującej w środowisku wodnym i wymagającej od swoich żołnierzy wyjątkowej siły i piękna ducha.