Jakie masz pytanie?

lub
lub Zadaj pytanie

Jak psychologowie wyjaśniają to, że w kontaktach prywatnych (np. koleżeńskich) jedna osoba niemal zawsze natychmiast zgadza się na prośbę (nawet gdy nie ma na to ochoty) lub ulega po namowie i powtarzanych prośbach, często naginając swoje zasady, a inna nigdy?

Mechanizmy psychologiczne ulegania Wyznaczanie zdrowych granic Różnice w postawach komunikacyjnych
avatar

Gość (37.30.*.*)

  • 18 godzin temu

Odpowiedź:

To, co opisujesz, to klasyczny przykład różnic w zakresie asertywności i stawiania granic, które psychologia wyjaśnia poprzez głęboko zakorzenione schematy myślenia, poczucie własnej wartości oraz strategie radzenia sobie z lękiem przed odrzuceniem lub konfliktem.

Różnica między osobą, która niemal zawsze ulega, a tą, która konsekwentnie odmawia, sprowadza się do dwóch skrajnych postaw komunikacyjnych: uległości i asertywności (lub w skrajnym przypadku agresji).

Dlaczego jedna osoba zawsze się zgadza? Syndrom „ludziozadowalacza”

Osoba, która natychmiast zgadza się na prośbę, nawet wbrew sobie, często jest określana w psychologii jako people-pleaser (można to przetłumaczyć jako "ludziozadowalacz" lub "osoba nadmiernie dążąca do zadowalania innych"). To zachowanie nie wynika ze szczerej chęci pomocy, ale jest strategią przetrwania wypracowaną w dzieciństwie.

Główne mechanizmy psychologiczne osoby uległej:

  1. Nadmierna potrzeba aprobaty i akceptacji.
    • Uległa osoba uzależnia swoje poczucie własnej wartości od pozytywnej reakcji i opinii innych.
    • Wierzy, że jeśli pomoże, zostanie lubiana, a jeśli odmówi, spotka się z odrzuceniem, krytyką lub utratą relacji.
  2. Lęk przed odrzuceniem i konfliktem.
    • Odmawianie jest postrzegane jako równoznaczne z odrzuceniem jej samej, a nie tylko jej prośby.
    • Unikanie konfliktu za wszelką cenę. Osoba uległa często bierze na siebie odpowiedzialność za emocje innych (np. ich złość czy zły humor), co prowadzi do rezygnacji z własnych potrzeb, aby tylko utrzymać pokój.
  3. Niskie poczucie własnej wartości.
    • Osoba uległa postrzega siebie jako "gorszą" i potrzebuje ciągłego zewnętrznego potwierdzenia, że jest w porządku.
    • Często ma problem z nazwaniem i wyrażeniem własnych emocji i potrzeb, ponieważ w przeszłości mogła nauczyć się, że jej potrzeby są nieważne.

Ciekawostka: Uleganie prośbom, nawet wbrew sobie, nie jest bezinteresowne. Uległa osoba nieświadomie liczy na "nagrodę" w postaci aprobaty, co w dłuższej perspektywie prowadzi do frustracji i ukrywanej złości, ponieważ czuje się wykorzystywana.

Dlaczego inna osoba nigdy nie ulega? Postawa asertywna i agresywna

Osoba, która konsekwentnie odmawia i nie nagina swoich zasad, wykazuje się albo zdrową asertywnością, albo, w skrajnym przypadku, agresją.

1. Postawa asertywna (złoty środek)

Osoba asertywna jest w stanie odmówić, ale robi to, szanując zarówno swoje, jak i cudze prawa.

  • Pewność siebie i świadomość. Osoba asertywna jest świadoma swoich uczuć, potrzeb i opinii.
  • Wewnętrzny ośrodek kontroli. Nie uzależnia swojego samopoczucia od akceptacji innych. Wie, że ma prawo do własnego zdania, popełniania błędów i decydowania o sobie.
  • Szacunek dla granic. Potrafi jasno i spokojnie wyrazić odmowę, wyznaczając granice, ale nie atakując drugiej osoby. Odmowa dotyczy prośby, a nie relacji.

Dla osoby asertywnej odmowa jest naturalną częścią komunikacji, a nie zagrożeniem dla jej tożsamości czy relacji. Jest to postawa partnerska, w której obie strony są traktowane jako dorośli.

2. Postawa agresywna (skrajność)

Jeśli osoba "nigdy" nie zgadza się na prośbę i zawsze stawia na swoim, może to świadczyć o postawie agresywnej.

  • Dominacja. Osoba agresywna dąży do osiągnięcia celu kosztem innych. Narzuca swoją wolę i ignoruje uczucia oraz prawa innych.
  • Brak szacunku dla innych. W przeciwieństwie do asertywności, agresja narusza granice innych osób.
  • Motywacja. Może wynikać z silnego lęku lub gniewu, a jej celem jest dominacja i kontrola, a nie zdrowa obrona własnych praw.

Podsumowanie różnic

Cecha / Postawa Osoba uległa (People-pleaser) Osoba asertywna (Stawia granice)
Poczucie własnej wartości Niskie, zależne od akceptacji innych. Wysokie, niezależne od opinii innych.
Główny lęk Przed odrzuceniem, konfliktem, złością innych. Przed niczym, akceptuje możliwość odmowy.
Cel zachowania Uzyskanie aprobaty i uniknięcie konfliktu. Ochrona własnych praw i potrzeb przy jednoczesnym szacunku dla innych.
Komunikacja Niebezpośrednia, przepraszająca, łagodząca. Jasna, bezpośrednia, spokojna, z użyciem komunikatów "Ja".
Długoterminowy efekt Frustracja, poczucie wykorzystania, ukrywana złość. Zadowolenie z relacji, szacunek, lepsze zdrowie psychiczne.

Warto pamiętać, że asertywność jest umiejętnością społeczną, której można się nauczyć, a nie stałą cechą osobowości. Oznacza to, że osoba uległa może pracować nad zmianą swoich schematów myślowych i nauczyć się stawiać zdrowe granice, co jest fundamentem satysfakcjonujących i partnerskich relacji.

Podziel się z innymi:

Inne pytania z kategorii psychologia: