Jakie masz pytanie?

lub
lub Zadaj pytanie

W jaki sposób u osób pełnoletnich granice moralne wpływają na inne rodzaje granic i jak przesunięcie tych pierwszych oddziałuje na pozostałe? Czy są one trwałe, czy też łatwo ulegają zmianie pod wpływem otoczenia, na przykład w relacjach koleżeńskich?

Wpływ granic moralnych Przesuwanie norm społecznych Ewolucja kodeksu wartości
avatar

Gość (37.30.*.*)

  • 7 godzin temu

Odpowiedź:

Granice moralne stanowią swoisty kręgosłup naszej tożsamości. To wewnętrzny kodeks wartości, który podpowiada nam, co jest dobre, a co złe, co wypada, a czego za żadne skarby nie zrobimy. U osób pełnoletnich te granice są zazwyczaj już ukształtowane, ale wcale nie oznacza to, że są wyryte w kamieniu. Wręcz przeciwnie – działają one jak fundament domu: jeśli fundament pęka lub się przesuwa, cała konstrukcja, czyli nasze granice emocjonalne, fizyczne czy zawodowe, zaczyna drżeć.

Jak granice moralne oddziałują na inne sfery życia

Moralność nie funkcjonuje w próżni. Jest ona ściśle powiązana z tym, jak wyznaczamy granice w relacjach z innymi ludźmi. Jeśli Twoją nadrzędną wartością moralną jest uczciwość, Twoje granice emocjonalne będą bardzo szczelne wobec osób, które kłamią. Nie dopuścisz ich blisko siebie, ponieważ ich zachowanie narusza Twój wewnętrzny ład.

Przesunięcie granicy moralnej wywołuje efekt domina. Wyobraźmy sobie sytuację, w której ktoś dotychczas uważał lojalność za fundament. Pod wpływem nowej grupy znajomych ta osoba zaczyna akceptować obgadywanie wspólnych przyjaciół. Co się dzieje dalej?

  • Granice emocjonalne: Stają się bardziej przepuszczalne. Skoro moralnie dopuszczamy nielojalność, przestajemy chronić intymne informacje o sobie i innych.
  • Granice zawodowe: Jeśli zaczynamy przymykać oko na drobne nieuczciwości w życiu prywatnym, łatwiej nam będzie zaakceptować naginanie zasad w pracy.
  • Granice fizyczne: Choć wydaje się to odległe, spadek szacunku do własnych zasad moralnych często prowadzi do obniżenia poczucia własnej wartości, co może skutkować mniejszą dbałością o własną przestrzeń osobistą i fizyczną.

Czy granice u dorosłych są trwałe?

Psychologia sugeruje, że osobowość dorosłego człowieka jest stosunkowo stabilna, ale nie niezmienna. Granice moralne mogą ewoluować pod wpływem traum, wielkich życiowych zmian, ale także – co jest niezwykle częste – pod wpływem środowiska. Proces ten nazywamy konformizmem społecznym lub adaptacją.

U osób pełnoletnich rzadko dochodzi do gwałtownej zmiany poglądów z dnia na dzień. Zmiana ta zachodzi raczej metodą „małych kroków”. Jeśli otaczamy się ludźmi, którzy regularnie przekraczają pewne normy, nasz mózg, chcąc uniknąć dysonansu poznawczego (czucia się źle z tym, że robimy coś niezgodnego z nami), zaczyna racjonalizować te zachowania. „Wszyscy tak robią”, „To nic takiego”, „Świat się zmienił” – to typowe mechanizmy obronne, które sprawiają, że granica moralna przesuwa się niemal niezauważalnie.

Ciekawostka: Efekt Lucyfera

Profesor Philip Zimbardo w swoich badaniach udowodnił, że nawet osoby o silnym kręgosłupie moralnym mogą drastycznie zmienić swoje zachowanie i granice pod wpływem systemu lub grupy. Pokazuje to, że nasze granice są znacznie bardziej elastyczne, niż chcielibyśmy przyznać, a otoczenie ma potężną moc ich modelowania.

Wpływ relacji koleżeńskich na kręgosłup moralny

Relacje koleżeńskie u dorosłych mają ogromny wpływ na to, co uznajemy za „normalne”. W psychologii społecznej istnieje pojęcie dowodu społecznego – jeśli grupa, do której chcemy należeć, wyznaje określone wartości, podświadomie zaczynamy je przejmować, by nie zostać wykluczonym.

W relacjach koleżeńskich przesunięcie granic moralnych często objawia się w:

  1. Normalizacji zachowań ryzykownych lub nieetycznych: Jeśli Twoi znajomi regularnie nadużywają alkoholu lub oszukują partnerów, z czasem Twoja wewnętrzna bariera sprzeciwu wobec takich zachowań maleje.
  2. Rozmyciu odpowiedzialności: W grupie łatwiej jest przekroczyć własne granice, ponieważ odpowiedzialność za czyn rozkłada się na wszystkich członków.
  3. Presji sukcesu: W środowiskach nastawionych na rywalizację granice moralne dotyczące uczciwości zawodowej mogą ulec znacznemu przesunięciu na rzecz skuteczności.

Mechanizm zmiany: Dysonans poznawczy

Kiedy nasze otoczenie skłania nas do zachowań niezgodnych z naszymi dotychczasowymi granicami moralnymi, odczuwamy dyskomfort psychiczny. Aby go zlikwidować, mamy dwa wyjścia: zmienić zachowanie (odejść od grupy) lub zmienić swoje przekonania. Niestety, dla wielu osób zmiana przekonań jest łatwiejsza niż konfrontacja z grupą lub samotność.

Właśnie dlatego tak ważne jest świadome dobieranie kręgu znajomych. Granice moralne nie są „dane raz na zawsze” – są one procesem, który wymaga ciągłej uważności. Jeśli zauważasz, że w towarzystwie konkretnych osób zaczynasz robić rzeczy, których później żałujesz, to znak, że Twoje granice moralne są poddawane erozji, co prędzej czy później wpłynie na Twoje poczucie bezpieczeństwa i stabilność w innych sferach życia.

Podziel się z innymi:

Inne pytania z kategorii psychologia: