Jakie masz pytanie?
Czy to prawda, że gdy żyrafa je liście z jednego drzewa, to liście na innych pobliskich drzewach stają się dla niej niesmaczne, a jeżeli tak, to jak i dlaczego do tego dochodzi?
Gość (37.30.*.*)
Odpowiedź:
To jest absolutnie fascynujący i prawdziwy przykład niesamowitej inteligencji świata roślin! To, co opisujesz, to jeden z najbardziej zdumiewających mechanizmów obronnych w przyrodzie, który pokazuje, że drzewa potrafią się ze sobą "komunikować" i aktywnie bronić przed roślinożercami.
Tak, to prawda: drzewa akacji ostrzegają się nawzajem!
Zjawisko to zostało zaobserwowane i udokumentowane, szczególnie w przypadku afrykańskich drzew akacjowych (często z rodzaju Acacia lub obecnie Vachellia i Senegalia) i żyraf, które uwielbiają ich liście. Kiedy żyrafa zaczyna żerować na jednym drzewie, uruchamia w nim mechanizm obronny, który sprawia, że liście stają się dla niej niesmaczne, a nawet mogą być szkodliwe w większych ilościach.
Jak i dlaczego do tego dochodzi?
Cały proces opiera się na chemicznej komunikacji, która jest w zasadzie systemem wczesnego ostrzegania dla innych drzew.
1. Chemiczna broń: garbniki
Pierwszą linią obrony drzewa akacjowego, zaraz po jego kolcach, jest produkcja substancji chemicznych. Kiedy żyrafa zaczyna skubać liście, drzewo natychmiast reaguje, zwiększając stężenie garbników (tanin) w swoich liściach.
- Dlaczego garbniki? Garbniki to związki fenolowe, które mają bardzo gorzki i nieprzyjemny smak. Co więcej, w większych ilościach są toksyczne i mogą negatywnie wpływać na trawienie zwierząt, wiążąc białka i utrudniając ich przyswajanie. Dla żyrafy oznacza to, że liście szybko stają się nie tylko niesmaczne, ale i mniej odżywcze, a nawet niebezpieczne.
2. Sygnał ostrzegawczy: gaz etylenowy
Jednocześnie z wypełnianiem liści gorzkimi garbnikami, drzewo, na którym żeruje żyrafa, uwalnia do powietrza lotny związek chemiczny – gaz etylenowy (eten).
- Etylen jako "krzyk alarmowy": Etylen jest powszechnie znany jako hormon roślinny regulujący dojrzewanie owoców, ale w tym kontekście działa jak lotny sygnał ostrzegawczy. Unosi się on z porów liści i jest przenoszony przez wiatr.
3. Reakcja sąsiadów: przygotowanie obrony
Pobliskie drzewa akacjowe, znajdujące się w promieniu do około 50 metrów (lub 50 jardów, jak sugerują niektóre źródła), są w stanie wykryć ten etylenowy "krzyk alarmowy".
- Indukowana obrona: Po wykryciu sygnału, sąsiednie drzewa natychmiast uruchamiają własną produkcję garbników i rozprowadzają je po liściach. Robią to, zanim żyrafa w ogóle do nich dotrze. W ten sposób, kiedy żyrafa przeniesie się na następne drzewo w zasięgu wiatru, liście będą już dla niej niesmaczne.
Ciekawostka: Żyrafy też są sprytne!
Żyrafy, jako inteligentne roślinożercy, nauczyły się omijać ten system ostrzegawczy.
- Pod wiatr: Żyrafy często podchodzą do drzew akacjowych i żerują, poruszając się pod wiatr (od zawietrznej). Dzięki temu gaz etylenowy jest przenoszony w kierunku, w którym już były, a nie w kierunku kolejnych, nietkniętych drzew.
- Zmiana drzew: Dodatkowo, żyrafy rzadko żerują na jednym drzewie dłużej niż kilka minut i często przechodzą na drzewa oddalone od pierwszego o ponad 50 metrów, unikając tych, które mogły już otrzymać sygnał ostrzegawczy.
To zjawisko to piękny przykład koewolucji i ciągłego "wyścigu zbrojeń" między roślinami a roślinożercami, gdzie drzewa rozwijają chemiczną obronę i komunikację, a zwierzęta uczą się ją omijać. W ten sposób natura dba o to, by żadna ze stron nie miała zbyt łatwo, a ekosystem pozostawał w równowadze.
Podziel się z innymi:
Inne pytania z kategorii biologia i przyroda:
- Czym ryby chrzęstnokostne (Chondrostei) różnią się od rekinów?
- Dlaczego człowiek i żyrafa mają 7 kręgów szyjnych?
- Dlaczego mówimy "narybek" o młodych ludziach?
- Jakie tropizmy i hormony kontrolują pionowy wzrost roślin?
- Jak botanicznie określa się liście o kształcie trójkątnym (deltoidalnym)?
- Po co ludziom oskrzela, skoro nie oddychają wodą?
- Dlaczego kangury nie chodzą, a skaczą?
- Czym jest glonowanie i na czym polega w akwarystyce oraz budownictwie?
- Jak klonowanie różni się od projektowania potomstwa?
- Czym różnią się wilkołak i wampir w popkulturze i mitologii?
- Jaka jest różnica między wampirem z mitów, a dhampirem z popkultury?
- Kiedy mózg osiąga pełną dojrzałość?
- Co jest kluczową różnicą w fizjologii ryb morskich i słodkowodnych?
- Skąd bierze się zapach kału i czemu z czasem staje się silniejszy?
- Jak płetwy i wodne oczy zmieniłyby ludzką cywilizację?