Dlaczego Hitler przetopił około 100 tysięcy dzwonów?

wojna metale spiż

Grabież dzwonów wojennych Pozyskiwanie surowców zbrojeniowych Przetapianie spiżu na amunicję

Gość (31.183.*.*)

2 dni temu

Odpowiedź:

Rekwizycja i przetapianie dzwonów kościelnych na masową skalę w czasie II wojny światowej to jeden z najbardziej drastycznych, choć często pomijanych, przykładów nazistowskiej polityki wojennej i grabieży dóbr kultury. Szacuje się, że hitlerowskie Niemcy skonfiskowały i wywiozły z całej Europy, w tym z terenów Rzeszy i okupowanych, około 100 000 do 120 000 dzwonów, z czego zdecydowana większość została przetopiona.

Powód tej akcji był brutalnie pragmatyczny i wynikał z priorytetów gospodarki wojennej III Rzeszy: potrzeba pozyskania metali kolorowych na cele zbrojeniowe.

Wojenny głód surowców: Spiż jako klucz do amunicji

Dzwony kościelne są tradycyjnie odlewane ze spiżu, czyli stopu miedzi (zazwyczaj około 78-80%) i cyny (około 20-22%). W czasie wojny, kiedy przemysł zbrojeniowy działał na najwyższych obrotach, miedź i cyna stały się surowcami strategicznymi, a ich zasoby szybko się kurczyły.

Miedź i Mosiądz: Miedź odzyskana ze spiżu była kluczowa do produkcji mosiądzu (stopu miedzi i cynku), który z kolei był głównym materiałem do wytwarzania łusek amunicji (zarówno karabinowej, jak i artyleryjskiej).
Cyna: Cyna była niezbędna do produkcji stopów łożyskowych, lutów oraz jako dodatek w innych procesach metalurgicznych.
Wielka skala: Pojedyncze dzwony mogły ważyć od kilkuset kilogramów do nawet kilku ton. Masowa rekwizycja kilkudziesięciu tysięcy dzwonów zapewniała III Rzeszy ogromne ilości cennego surowca, który mógł "przechylić szalę zwycięstwa" w produkcji zbrojeniowej.

Mechanizm grabieży: Rozkaz Göringa i „cmentarz dzwonów”

Akcja rekwizycji dzwonów nie była chaotyczna, lecz stanowiła element centralnie zaplanowanego i zorganizowanego procesu.

1. Rozporządzenie Hermanna Göringa

Kluczowym momentem było rozporządzenie wydane 15 marca 1940 roku przez Hermanna Göringa, pełnomocnika do spraw Planu Czteroletniego (nazistowskiego planu rozwoju gospodarczego). Rozkaz ten nakazywał przeprowadzenie szczegółowej ewidencji, a następnie rekwizycję dzwonów znajdujących się na terenie całej Rzeszy, a także na obszarach okupowanych i wcielonych (takich jak Śląsk, Pomorze Gdańskie czy Wielkopolska, zwana Krajem Warty).

2. System kategoryzacji

Aby zachować pozory dbałości o dziedzictwo kulturowe (choć w praktyce często ignorowane), wprowadzono system kategoryzacji dzwonów na podstawie ich wartości historycznej i artystycznej:

Kategoria A: Dzwony odlane po 1875 roku, bez wartości historycznej. Były one przeznaczone do natychmiastowego przetopienia.
Kategorie B i C: Dzwony uznane za zabytkowe lub artystyczne. Miały czekać w składnicach na przetopienie w przypadku wyczerpania zasobów z kategorii A.
Kategoria D: Egzemplarze szczególnie cenne, o których losie miał decydować osobiście Göring.

W praktyce, zwłaszcza na ziemiach okupowanych, takich jak Polska, rygorystyczne przestrzeganie tych wytycznych było często ignorowane, a grabież przybierała masową skalę, dotykając również cennych zabytków.

3. „Cmentarz dzwonów” w Hamburgu

Zarekwirowane dzwony z całej Europy trafiały do specjalnego punktu zbiorczego w porcie w Hamburgu, w dzielnicy Veddel, który zyskał miano „cmentarza dzwonów” (Glockenfriedhof). Tam były sortowane, a te z kategorii A kierowano bezpośrednio do hutniczych pieców. Szacuje się, że na to składowisko trafiło ponad 90 tysięcy dzwonów, a około 75 tysięcy zakończyło swój żywot w piecach hutniczych, stając się surowcem dla Wehrmachtu.

Aspekt psychologiczny i kulturowy

Rekwizycja dzwonów miała również głęboki wymiar symboliczny i psychologiczny, szczególnie na terenach okupowanej Polski.

Dzwony kościelne od wieków pełniły nie tylko funkcję liturgiczną, ale były też ważnym elementem krajobrazu dźwiękowego i tożsamości lokalnej. Ich dźwięk był symbolem istnienia świątyni, wolności wyznania i mógł mobilizować wiernych. Usuwanie dzwonów było zatem elementem szerszej, antypolskej polityki, mającej na celu niszczenie polskiej kultury, osłabianie Kościoła (jednego z filarów polskości) i demoralizację ludności.

Podsumowując, Hitler i jego aparat władzy przetopili około 100 tysięcy dzwonów przede wszystkim po to, aby zasilić machinę wojenną III Rzeszy cennymi metalami kolorowymi, niezbędnymi do produkcji amunicji i sprzętu wojskowego, a jednocześnie uderzyć w moralne i kulturowe fundamenty okupowanych narodów.

Jakie masz pytanie?