Jakie masz pytanie?

lub
lub Zadaj pytanie

Czy Rosja jest formalnie w stanie wojny z Japonią?

spór terytorialny Kuryle Rosja Japonia brak traktatu Zakończenie stanu wojny 1956
avatar

Gość (5.172.*.*)

  • 3 dni temu

Odpowiedź:

Choć mogłoby się wydawać, że minęło już wystarczająco dużo czasu, by uregulować wszelkie kwestie z przeszłości, formalny status relacji między Rosją a Japonią jest zaskakująco skomplikowany i stanowi unikalny przypadek w historii stosunków międzynarodowych. Odpowiedź na pytanie, czy Rosja jest formalnie w stanie wojny z Japonią, wymaga spojrzenia na niuanse dyplomatyczne i nierozwiązany spór terytorialny.

Krótka i precyzyjna odpowiedź brzmi: nie, Rosja i Japonia nie są formalnie w stanie wojny, ale jednocześnie nie zawarły oficjalnego traktatu pokojowego kończącego II wojnę światową.

Dlaczego nie ma formalnego traktatu pokojowego?

Głównym powodem braku traktatu pokojowego jest trwający od 1945 roku spór terytorialny o archipelag Wysp Kurylskich, zwanych przez Japonię Terytoriami Północnymi.

  1. Kontekst historyczny: W ostatnich dniach II wojny światowej, w sierpniu 1945 roku, Związek Radziecki wypowiedział wojnę Japonii i zajął południową część Sachalinu oraz cały archipelag Wysp Kurylskich.
  2. Akt kapitulacji: Japonia podpisała akt bezwarunkowej kapitulacji 2 września 1945 roku, co zakończyło działania wojenne.
  3. Traktat z San Francisco (1951): Japonia podpisała traktat pokojowy z większością państw alianckich w San Francisco w 1951 roku. ZSRR jednak nie podpisał tego dokumentu, co oznaczało, że formalnie nie zakończył wojny z Japonią w ramach tego porozumienia.
  4. Wspólna Deklaracja (1956): Najważniejszym dokumentem regulującym obecne relacje jest Wspólna Deklaracja ZSRR i Japonii z 1956 roku. Dokument ten zakończył stan wojny między oboma krajami i przywrócił stosunki dyplomatyczne. Zgodnie z prawem międzynarodowym, to właśnie ten akt formalnie usunął stan wojny. Deklaracja zawierała również zapis o dążeniu do podpisania pełnego traktatu pokojowego w przyszłości.

Spór o Kuryle: Nierozwiązana kwestia terytorialna

Mimo zakończenia stanu wojny w 1956 roku, brak traktatu pokojowego jest bezpośrednią konsekwencją sporu o Wyspy Kurylskie (Iturup, Kunaszir, Szykotan i Habomai).

  • Stanowisko Rosji (sukcesora ZSRR): Moskwa uważa, że jej suwerenność nad całym archipelagiem Kuryli jest zgodna z międzynarodowymi umowami i jest niepodważalna. Rosja utrzymuje, że wyspy zostały legalnie włączone do jej terytorium po II wojnie światowej.
  • Stanowisko Japonii: Tokio niezmiennie utrzymuje, że cztery wyspy (nazywane Terytoriami Północnymi) są integralną częścią Japonii i są nielegalnie okupowane przez Rosję.

Wspólna Deklaracja z 1956 roku zakładała, że ZSRR przekaże Japonii dwie mniejsze wyspy (Szykotan i Habomai) po podpisaniu traktatu pokojowego. Jednak Japonia domaga się zwrotu wszystkich czterech wysp, co uniemożliwia osiągnięcie porozumienia.

Zaostrzenie relacji w XXI wieku

W ostatnich latach, zwłaszcza po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, relacje rosyjsko-japońskie uległy znacznemu pogorszeniu.

  • Sankcje: Japonia przyłączyła się do twardych sankcji nałożonych na Rosję, pozbawiając ją statusu najbardziej uprzywilejowanego partnera handlowego.
  • Zerwanie negocjacji: W odpowiedzi na sankcje, Rosja w marcu 2022 roku wstrzymała negocjacje z Japonią w sprawie traktatu pokojowego. Rosyjskie MSZ zerwało również rozmowy o wspólnej działalności gospodarczej na spornych wyspach.
  • Militarne demonstracje: Rosja zaostrza swoje stanowisko, m.in. poprzez rozmieszczanie sprzętu wojskowego, takiego jak systemy rakietowej obrony nadbrzeżnej, na Kurylach, co jest postrzegane przez Japonię jako prowokacja.

Mimo tego napięcia i zamrożenia rozmów, oba kraje nie powróciły do formalnego stanu wojny. Stan ten został zakończony w 1956 roku, a obecne działania mają charakter dyplomatycznego i politycznego konfliktu o podłożu terytorialnym, a nie zbrojnego.

Podsumowanie statusu prawnego

Rosja i Japonia są w stanie pokoju dyplomatycznego (dzięki Deklaracji z 1956 roku), ale ich relacje są obciążone niezakończonym procesem pokojowym z powodu braku traktatu pokojowego i nierozwiązanego sporu o Wyspy Kurylskie. Jest to sytuacja określana w dyplomacji jako "stan niezakończonej wojny" w kontekście prawno-historycznym, ale nie oznacza to trwającego konfliktu zbrojnego ani formalnego stanu wojny w rozumieniu prawa międzynarodowego. Stan wojny został formalnie zakończony w 1956 roku.

Podziel się z innymi:

Inne pytania z kategorii historia: