Dlaczego wprowadzeniu stref czystego transportu nie towarzyszy poprawa transportu publicznego, która miałaby zrekompensować wprowadzone ograniczenia, oraz jak te strefy wpływają na dostawy towarów do hurtowni, sklepów itp.?

logistyka transport publiczny Ograniczenia wjazdu

SCT brak rekompensaty Wpływ stref czystego transportu Logistyka dostaw ograniczenia

Gość (5.172.*.*)

1 tydzień temu

Odpowiedź:

Wprowadzenie Stref Czystego Transportu (SCT) w polskich miastach, takich jak Warszawa czy Kraków, budzi wiele emocji i kontrowersji. To naturalne, ponieważ zmiany dotykają bezpośrednio codziennego życia kierowców, mieszkańców i przedsiębiorców. Twoje pytanie dotyka sedna problemu, czyli balansu między restrykcjami a rekompensatami, a także wpływu nowych zasad na kluczową dla miasta logistykę dostaw.

Dlaczego strefy czystego transportu nie idą w parze z poprawą komunikacji?

Powszechna krytyka związana z wprowadzaniem SCT często koncentruje się na tym, że miasta koncentrują się na zakazach, nie oferując w zamian atrakcyjnych zachęt w postaci znaczącej poprawy transportu publicznego.

Priorytet: redukcja emisji, niekoniecznie natychmiastowa rekompensata

Głównym i nadrzędnym celem SCT jest poprawa jakości powietrza w dużych aglomeracjach, zwłaszcza poprzez redukcję emisji tlenków azotu (NO₂) pochodzących głównie ze spalin samochodowych. W miastach takich jak Kraków, stężenie NO₂ w wielu lokalizacjach wciąż jest niepokojąco wysokie.

Wprowadzenie SCT to przede wszystkim narzędzie administracyjne, które ma wymusić na mieszkańcach i firmach szybszą wymianę floty na bardziej ekologiczną. Władze miast, powołując się na ustawę o elektromobilności, są zobowiązane do wprowadzenia SCT, jeśli poziom dwutlenku azotu zostanie przekroczony.

Bariery i percepcja braku równowagi

Percepcja, że brakuje rekompensaty w postaci lepszego transportu publicznego, wynika z kilku czynników:

Długofalowość inwestycji vs. natychmiastowość zakazów: Wprowadzenie zakazu wjazdu dla starszych pojazdów jest decyzją, którą można podjąć i wdrożyć stosunkowo szybko. Z kolei budowa nowych linii tramwajowych, metra, zakup nowoczesnego taboru czy zwiększenie częstotliwości kursowania to procesy wieloletnie i niezwykle kosztowne. Mieszkańcy odczuwają skutki ograniczeń od razu, podczas gdy efekty inwestycji w transport publiczny są rozłożone w czasie.
Krytyka ekspertów: Jak wskazywał np. dr Jacek Mosakowski, ekspert ds. polityki transportowej, Kraków postawił na surowe ograniczenia, nie dając w zamian atrakcyjnej zachęty, jaką byłaby lepsza jakość i dostępność transportu publicznego.
Wzrost nierówności: Przeciwnicy SCT podkreślają, że w obecnej formie strefy mogą pogłębiać nierówności społeczne, uderzając w osoby mniej zamożne, których nie stać na wymianę starego samochodu na mniej emisyjny. W tym kontekście, brak realnej alternatywy w postaci wydajnego transportu publicznego jest odczuwany jako brak wsparcia dla wykluczonych.
Lokalne wyjątki: W niektórych miastach wprowadzono pewne ulgi, np. dla mieszkańców strefy (przez pierwsze lata) lub osób dojeżdżających do placówek medycznych, ale nie są to systemowe usprawnienia transportu publicznego.

Warto jednak pamiętać, że jednym z celów SCT jest właśnie promowanie bardziej ekologicznych form transportu, w tym transportu publicznego, ruchu rowerowego i pieszego. W dłuższej perspektywie, zmniejszenie liczby samochodów w strefie ma ułatwić funkcjonowanie komunikacji miejskiej.

Wpływ stref czystego transportu na dostawy towarów

Wprowadzenie SCT ma bezpośredni wpływ na branżę logistyczną i dostawy towarów do hurtowni, sklepów, czy punktów usługowych. Firmy transportowe muszą dostosować się do nowych realiów, co wiąże się z konkretnymi wyzwaniami i kosztami.

Wyzwania dla przewoźników i logistyki

Modernizacja floty: Najważniejszą konsekwencją jest konieczność modernizacji floty pojazdów dostawczych. Przewoźnicy muszą inwestować w nowsze modele spełniające rygorystyczne normy emisji spalin (np. Euro 4 dla benzyny, Euro 6 dla diesla) lub przechodzić na pojazdy elektryczne/hybrydowe. Wiąże się to z wysokimi kosztami początkowymi, które są szczególnie dotkliwe dla mniejszych firm.
Zmiany w łańcuchu dostaw (Last Mile Delivery): W przypadku, gdy pojazd dostawczy nie spełnia norm, a dostawa musi odbyć się wewnątrz SCT, firmy mogą być zmuszone do:
- Przeładowania towarów na pojazdy spełniające normy (np. mniejsze, elektryczne furgonetki) przed wjazdem do strefy.
- Zmiany tras i harmonogramów, aby dostawy odbywały się w godzinach, w których ograniczenia są łagodniejsze (jeśli takie są przewidziane) lub poza strefą.
Opłaty wjazdowe: W niektórych przypadkach, zamiast modernizacji floty, firmy mogą być zmuszone do ponoszenia opłat wjazdowych, jeśli ich pojazdy nie spełniają norm, ale mają specjalne zezwolenia. W Krakowie Zarząd Transportu Publicznego argumentował, że koszt wjazdu dla lokalnych dostawców nie będzie stanowił istotnego obciążenia ekonomicznego, porównywalnego do opłat za korzystanie z placów targowych.
Obawy lokalnych dostawców: Szczególne obawy wyrażają rolnicy i lokalni producenci, którzy twierdzą, że strefa może uniemożliwić im bezpośrednie dostarczanie produktów z gospodarstw do konsumentów w mieście.

Wyjątki i okresy przejściowe

W uchwałach dotyczących SCT często przewiduje się pewne wyjątki, które mają złagodzić wpływ na dostawy i logistykę:

Pojazdy specjalne: Zwykle z zakazów wjazdu wyłączone są pojazdy specjalne, takie jak np. pomoc drogowa.
Okresy przejściowe: Wprowadzanie ograniczeń jest często rozłożone na etapy (np. 5 etapów co dwa lata w Warszawie), co daje czas na dostosowanie się.
Zwolnienia dla mieszkańców/podatników: Mieszkańcy i podatnicy danego miasta często są zwolnieni z przestrzegania zasad w pierwszych etapach wdrażania SCT.

Ciekawostka: Minister Infrastruktury w debacie publicznej zwracał uwagę na potrzebę wprowadzania prawa "z głową", z zastosowaniem okresu przejściowego i zabezpieczeniem kwestii dostaw żywności, podkreślając, że obecne rozwiązania mogą uderzać w samych siebie, jeśli nie uwzględnią odpowiednio logistyki.

Podsumowując, SCT to narzędzie, które ma wymusić proekologiczne zmiany, ale jego wprowadzenie bez równoczesnego, szybkiego i odczuwalnego wzmocnienia transportu publicznego jest głównym zarzutem. W sferze dostaw, SCT wymusza kosztowną modernizację floty i zmiany w logistyce, choć często przewidziane są pewne mechanizmy łagodzące dla firm i dostawców.

Jakie masz pytanie?