To pytanie, które dotyka samej istoty sztuki i jej wpływu na nas, odbiorców. Czy dobra książka, film lub serial powinna budzić silne emocje? Krótka odpowiedź brzmi: tak, zdecydowanie. Dzieło, które nie wywołuje w nas żadnej reakcji, jest zazwyczaj dziełem, które szybko zapominamy, a w kontekście kryteriów oceny bywa nawet uznawane za słabe.

Emocje jako kryterium jakości

Emocje są paliwem dla naszej pamięci i zaangażowania. Kiedy czytamy, oglądamy, słuchamy – chcemy czuć. To właśnie intensywność i autentyczność uczuć, które towarzyszą nam podczas obcowania z dziełem, często decydują o tym, czy uznamy je za "dobre" lub "wybitne".

• Zaangażowanie: Dobra fabuła i świetnie skonstruowani bohaterowie budują głęboką więź z odbiorcą. Kiedy postacie są "z krwi i kości", z ich wadami, lękami i siłą, ich przeżycia stają się naszymi. Właśnie dlatego tak bardzo przeżywamy ich radości, smutki, a nawet gniew i frustrację.
• Prawda emocjonalna: W literaturze, zwłaszcza obyczajowej, liczy się prawda i szczerość przekazu emocjonalnego. Jeśli autor potrafi oddać autentyczność uczuć, nawet w prostych, codziennych sytuacjach, to sprawia, że historia jest wciągająca i dynamiczna.
• Pozostawienie śladu: Mówi się, że dobra książka zostawia po sobie ślad. Może nas zasmucić, zszokować, sprowokować do zadumy lub wywołać uśmiech. Jeśli dzieło wzbudza co najwyżej ziewanie, trudno będzie ocenić je dobrze.

Podniecenie – emocja w szerokim i wąskim kontekście

Zadałeś pytanie o "podniecenie" i inne emocje. To ciekawe słowo, które może być rozumiane na dwa sposoby w kontekście sztuki:

1. Podniecenie jako fascynacja i ekscytacja (ogólne)

W szerszym znaczeniu, podniecenie to synonim fascynacji, ekscytacji, dreszczyku emocji towarzyszącego intensywnemu przeżywaniu. W psychologii emocji dzieła sztuki mogą wywoływać stany takie jak fascynacja i podniecenie, na przykład podczas oglądania czegoś monumentalnego lub poruszającego.

• Kryminały i thrillery: Budzą podniecenie związane z napięciem, oczekiwaniem na rozwiązanie zagadki, strachem i niepewnością.
• Filmy akcji: Wywołują ekscytację dynamiczną akcją, szybkim tempem i motywem niezniszczalnego bohatera.
• Fantastyka i science fiction: Mogą fascynować i podniecać wyobraźnię wizją nieznanych światów i futurystycznych technologii.

2. Podniecenie jako pożądanie (wąskie)

W węższym, seksualnym kontekście, podniecenie również może być zamierzonym efektem dzieła. Wiele filmów, książek czy seriali zawiera wątki erotyczne, a ich celem jest wywołanie pożądania lub refleksji na temat intymności.

• Uwaga na intencje: Warto jednak zauważyć, że niektóre kryteria oceny, zwłaszcza w kontekście kultury chrześcijańskiej, ostrzegają przed produkcjami, w których sceny seksu, nagości czy przemocy są umieszczone po to, by "zabawiać" i "ekscytować" widza w sposób, który może być uznany za nieetyczny lub wulgarny. W tym kontekście kluczowa jest intencja twórcy i sposób przedstawienia tematu.

Dzieła, które prowokują do refleksji

Nie każda dobra książka musi wywoływać burzę emocji. Czasem równie cenne są dzieła, które prowadzą do kontemplacji, zadumy i refleksji.

• Smutek i ból: Sztuka często odzwierciedla ból, strach, miłość czy tęsknotę, stając się lustrem naszych najgłębszych emocji.
• Katharsis: Już starożytni Grecy wierzyli w koncepcję katharsis – oczyszczenia. Oglądanie tragedii miało prowadzić do uwolnienia silnych emocji, takich jak litość i trwoga, co ostatecznie przynosiło ulgę i głębsze zrozumienie świata.
• Rozwój emocjonalny: Obcowanie z literaturą i sztuką, która porusza, jest też świetną bazą do rozwoju inteligencji emocjonalnej, ponieważ pozwala nam identyfikować się z uczuciami bohaterów i lepiej rozumieć siebie oraz innych.

Podsumowując, dobra książka, film czy serial powinna wzbudzać emocje – szeroką gamę uczuć, od zachwytu i fascynacji (podniecenia w ogólnym sensie), przez gniew, smutek, aż po głęboką refleksję. To właśnie emocje sprawiają, że dzieło jest żywe, autentyczne i zostaje z nami na dłużej.