Podróżując po świecie, często zakładamy, że zasady współżycia społecznego i przepisy prawne są wszędzie zbliżone do tych, które znamy z Polski. Nic bardziej mylnego. To, co u nas jest kwestią dobrego wychowania lub zwyczaju, w innym kraju może być surowo egzekwowanym przepisem prawa cywilnego lub administracyjnego. Niektóre z tych regulacji brzmią jak żart, ale ich złamanie może wiązać się z realnymi karami finansowymi, a nawet sprawami w sądzie.

Małżeństwo pośmiertne we Francji

We francuskim kodeksie cywilnym (Art. 171) istnieje zapis pozwalający na zawarcie związku małżeńskiego z osobą zmarłą. Choć brzmi to makabrycznie, przepis ten ma głębokie uzasadnienie historyczne i społeczne. Wymagana jest jednak zgoda Prezydenta Republiki oraz udowodnienie, że zmarły miał jednoznaczny zamiar poślubienia partnera przed śmiercią. Taki ślub nie daje prawa do dziedziczenia majątku, ale pozwala na używanie nazwiska zmarłego i uregulowanie sytuacji dzieci.

Zakaz spuszczania wody w nocy w Szwajcarii

W wielu szwajcarskich regulaminach budynków wielorodzinnych, które mają moc prawną w ramach umów najmu, widnieje zakaz spuszczania wody w toalecie po godzinie 22:00. Uznaje się to za zakłócanie ciszy nocnej (tzw. zanieczyszczenie hałasem). Choć nowoczesne budownictwo jest lepiej wyciszone, w starszych kamienicach sąsiedzi mają prawo pozwać Cię o naruszenie miru domowego.

Obowiązek uśmiechania się w Mediolanie

Włoskie miasto Mediolan posiada stary przepis prawny, który teoretycznie nakazuje obywatelom uśmiechanie się w miejscach publicznych. Wyjątek stanowią pogrzeby oraz wizyty w szpitalach. Choć obecnie nikt nie wystawia za to mandatów, przepis ten nigdy nie został oficjalnie wykreślony z lokalnych regulacji.

Zakaz żucia gumy w Singapurze

To jeden z najsłynniejszych przepisów, który dla Polaka przyzwyczajonego do gumy w każdej kieszeni jest szokujący. W Singapurze handel gumą do żucia jest zakazany od 1992 roku (z wyjątkiem gum terapeutycznych dostępnych w aptekach). Za wyrzucenie gumy na chodnik grożą horrendalne kary finansowe, a nawet chłosta.

Nie wolno zabraknąć paliwa na niemieckiej autostradzie

W Niemczech zatrzymanie się na autostradzie (Autobahn) bez wyraźnej przyczyny technicznej jest nielegalne. Brak paliwa jest uznawany za błąd kierowcy, a nie awarię losową. Ponieważ na autostradzie nie wolno chodzić pieszo, próba dojścia do stacji benzynowej kończy się podwójnym mandatem.

Ograniczenia w płaceniu bilonem w Kanadzie

Kanadyjska ustawa o walucie (Currency Act) precyzuje, ile monet można użyć w jednej transakcji. Jeśli chcesz zapłacić za obiad samymi "pięciocentówkami", sprzedawca ma prawo legalnie odmówić przyjęcia zapłaty, jeżeli liczba monet przekracza 40. Prawo to chroni sprzedawców przed złośliwymi klientami.

Zakaz noszenia szpilek w greckich zabytkach

Jeśli planujesz zwiedzanie Akropolu w Atenach, zapomnij o wysokich obcasach. Greckie prawo zabrania noszenia obuwia, które mogłoby uszkodzić antyczne kamienie i marmury. Strażnicy miejscy są pod tym względem nieugięci.

Zapominanie o urodzinach żony na Samoa

Na wyspach Samoa zapomnienie o urodzinach własnej żony jest traktowane jako wykroczenie. Jeśli żona zgłosi ten fakt na policję, mąż może zostać zmuszony do zapłacenia grzywny, która trafia bezpośrednio do rąk małżonki. To specyficzny sposób na dbanie o trwałość więzi rodzinnych.

Rezerwacja miejsca parkingowego krzesłem we Włoszech

W niektórych regionach południowych Włoch "zajmowanie" miejsca parkingowego przed domem za pomocą krzesła lub skrzynki jest traktowane niemal jak prawo własności, mimo że formalnie to teren publiczny. Choć kodeks drogowy tego zabrania, lokalne sądy bywały wyrozumiałe dla "tradycyjnego zarządzania przestrzenią".

Zakaz umierania w parlamencie w Wielkiej Brytanii

Choć często uznawane za mit, przez lata krążyła informacja, że w Pałacu Westminsterskim nie wolno umierać, ponieważ budynek ma status pałacu królewskiego, co wymuszałoby pogrzeb państwowy na koszt korony. W rzeczywistości prawo to nie istnieje w formie pisanej, ale brytyjskie ustawodawstwo pełne jest innych dziwactw, jak np. zakaz wchodzenia do parlamentu w zbroi.

Obowiązkowe spacery z psem w Turynie

We włoskim Turynie właściciele psów mają prawny obowiązek wyprowadzania swoich pupili na spacer co najmniej trzy razy dziennie. Jeśli tego nie robią, grozi im grzywna do 500 euro. Prawo to ma na celu ochronę dobrostanu zwierząt.

Zakaz nadawania dziwnych imion dzieciom w Danii

W Polsce urzędnik może odmówić nadania imienia ośmieszającego, ale w Danii przepisy są znacznie bardziej restrykcyjne. Rodzice muszą wybierać z oficjalnej listy około 7000 zatwierdzonych imion. Jeśli chcą nadać inne, muszą uzyskać specjalną zgodę od lokalnego kościoła i urzędu.

Płacenie za "nadwagę" w Japonii (Prawo Metabo)

W Japonii firmy i samorządy mają obowiązek mierzyć obwód w pasie pracowników w wieku od 40 do 74 lat. Jeśli limity (85 cm dla mężczyzn, 90 cm dla kobiet) zostaną przekroczone, a osoba nie podejmie kroków w celu redukcji wagi, na pracodawcę mogą zostać nałożone kary finansowe.

Zakaz karmienia gołębi w Wenecji

Dla turysty zdjęcie z gołębiami na placu św. Marka to klasyk. Jednak od 2008 roku karmienie tych ptaków jest surowo zabronione. Powód? Odchody gołębi niszczą zabytkowe fasady budynków i rzeźby, a koszty czyszczenia miasta stały się zbyt wysokie.

Obowiązek wpuszczenia do toalety w Szkocji

W Szkocji istnieje stare prawo zwyczajowe (choć jego egzekwowalność jest dziś dyskusyjna), według którego, jeśli ktoś zapuka do Twoich drzwi i poprosi o skorzystanie z toalety, masz obowiązek go wpuścić. Wynika to z dawnej gościnności i trudnych warunków atmosferycznych.

Zakaz wycinania kaktusów w Arizonie

W USA, a konkretnie w Arizonie, wycięcie kaktusa z gatunku Saguaro bez zezwolenia jest przestępstwem, za które grozi nawet 25 lat więzienia. Te rośliny rosną bardzo powoli i są pod ścisłą ochroną jako symbol stanu.

Zakaz noszenia kamuflażu na Karaibach

W wielu krajach karaibskich (np. na Barbadosie, Jamajce czy Saint Lucia) noszenie ubrań z motywem moro przez cywilów jest nielegalne. Przepis ten ma zapobiegać myleniu turystów z funkcjonariuszami wojska lub policji.

Zakaz sikania do oceanu w Portugalii

W Portugalii sikanie do morza jest oficjalnie zabronione. Choć trudno sobie wyobrazić, jak policja miałaby to weryfikować "na gorącym uczynku", przepis ten istnieje w celu ochrony czystości wód przy plażach.

Przeklinanie na WhatsAppie w Zjednoczonych Emiratach Arabskich

W ZEA używanie wulgaryzmów w komunikatorach internetowych jest przestępstwem przeciwko cyberbezpieczeństwu. Można za to zostać deportowanym, trafić do więzienia lub zapłacić ogromną grzywnę. Dotyczy to również obraźliwych emoji.

Zakaz jazdy brudnym samochodem w Rosji

W niektórych rosyjskich miastach (np. w Moskwie) policja może zatrzymać kierowcę i ukarać go mandatem, jeśli jego samochód jest zbyt brudny. Problem polega na tym, że prawo nie definiuje precyzyjnie, co oznacza "brudny", co daje pole do nadużyć.

Obowiązek posiadania alkomatu we Francji

Przez kilka lat we Francji obowiązywał przepis nakazujący każdemu kierowcy posiadanie w samochodzie nieużywanego alkomatu. Choć obecnie kara za jego brak została zniesiona, sam przepis formalnie wciąż figuruje w kodeksie drogowym jako zalecenie z mocą prawną.

Zakaz nadepnięcia na banknot w Tajlandii

W Tajlandii nadepnięcie na pieniądze jest traktowane jako obraza majestatu. Na banknotach i monetach widnieje wizerunek króla, który jest postacią świętą. Celowe nadepnięcie na pieniądz może skończyć się natychmiastowym aresztowaniem.

Czy wiesz, że...?

Wiele z tych przepisów wynika z tzw. Common Law (prawa precedensowego) lub bardzo starych lokalnych edyktów, które po prostu nigdy nie zostały uchylone. W Polsce system prawny opiera się na prawie stanowionym (kontynentalnym), co sprawia, że każda zasada musi być zapisana w ustawie lub rozporządzeniu. W krajach anglosaskich sędzia może odwołać się do wyroku sprzed 200 lat, co generuje wiele takich "prawnych skansenów".

Podsumowanie dla podróżnych

Zanim wyruszysz w podróż, warto sprawdzić nie tylko kurs walut, ale i lokalne dziwactwa prawne. To, co w Warszawie ujdzie Ci na sucho (jak np. jedzenie kanapki na schodach kościoła), w Rzymie czy Florencji może kosztować Cię kilkaset euro mandatu. Prawo cywilne i administracyjne na świecie to fascynująca mapa kulturowa, która pokazuje, co dane społeczeństwo ceni najbardziej — czy jest to spokój nocny, szacunek do władzy, czy czystość zabytków.