Choć nazwa tego urokliwego ptaka bezpośrednio wskazuje na jego wielką miłość do jemioły, odpowiedź na to pytanie brzmi krótko: nie, jemiołuszka nie żywi się wyłącznie jej owocami! W rzeczywistości dieta tego barwnego, zimowego gościa jest niezwykle urozmaicona i zmienia się diametralnie w zależności od pory roku oraz miejsca, w którym aktualnie przebywa. Jemiołuszka to prawdziwy kulinarny oportunista, który potrafi doskonale dostosować się do tego, co akurat oferuje mu natura.

Letnie menu, czyli owady na start

Większość z nas kojarzy jemiołuszki jako ptaki typowo zimowe, ponieważ to właśnie wtedy przylatują do Polski z dalekiej północy – ze Skandynawii czy Syberii. Jednak wiosną i latem, w swoich rodzimych stronach (w tajdze i lasotundrze), jemiołuszki prowadzą zupełnie inny tryb życia. W tym okresie ich podstawowym pokarmem są... owady!

Te zwinne ptaki potrafią doskonale łowić zdobycz w locie. Ich letnim przysmakiem są przede wszystkim komary, meszki oraz inne drobne muchówki, które w wilgotnych, północnych lasach występują wówczas w ogromnych ilościach. Dzięki tak bogatej w białko diecie jemiołuszki mogą z powodzeniem odchować swoje młode.

Zimowa metamorfoza i owocowe szaleństwo

Gdy na północy zaczyna brakować owadów, a temperatury gwałtownie spadają, jemiołuszki ruszają w podróż na południe, m.in. do Polski. Wtedy też ich układ pokarmowy przechodzi niesamowitą transformację – ptaki niemal całkowicie rezygnują z białka zwierzęcego na rzecz diety wegetariańskiej, opartej na mięsistych owocach drzew i krzewów.

Choć owoce jemioły są dla nich niezwykle cenne, na zimowym stole jemiołuszek ląduje mnóstwo innych przysmaków. Ptaki te z wielkim apetytem zjadają:

• Jarzębinę – to prawdopodobnie ich ulubiony zimowy pokarm w miastach; całe stada potrafią w kilka chwil dosłownie "oczyścić" drzewo z czerwonych korali.
• Głóg, dziką różę i tarninę.
• Owoce jałowca, cisu, ligustru oraz śnieguliczki.
• Wczesną wiosną, gdy brakuje już owoców, jemiołuszki nie pogardzą również młodymi pączkami drzew, rozwijającymi się liśćmi czy kwiatami.

Skąd więc ta jemioła w nazwie?

Skoro jemiołuszka je tak wiele różnych rzeczy, dlaczego zawdzięcza swoją nazwę właśnie jemiole? Odpowiedź kryje się w niezwykłej, ewolucyjnej symbiozie, jaka łączy tego ptaka z tą charakterystyczną, zimozieloną rośliną.

Owoce jemioły są białe, lepkie i niezwykle pożywne. Dla jemiołuszek stanowią one doskonałe źródło energii w najtrudniejszych, mroźnych miesiącach. Co ciekawe, ptaki te połykają owoce w całości. Ich układ trawienny działa w błyskawicznym tempie – nasiona przechodzą przez niego niemal nienaruszone. Ponieważ nasiona jemioły są otoczone bardzo kleistą substancją, po wydaleniu przez ptaka łatwo przyklejają się do gałęzi drzew, na których jemiołuszki akurat odpoczywają.

W ten sposób jemiołuszki stają się głównym "ogrodnikiem" jemioły, pomagając jej się rozprzestrzeniać (zjawisko to nazywamy ornitochorią). To klasyczny układ "coś za coś" – roślina karmi ptaka, a ptak pomaga roślinie przetrwać i zdobyć nowe terytoria.

Niezwykłe fakty o apetycie jemiołuszek

Dieta jemiołuszek kryje w sobie kilka naprawdę zdumiewających ciekawostek, które sprawiają, że te ptaki są jeszcze bardziej fascynujące:

• Prawdziwe głodomory: Jemiołuszka potrafi w ciągu jednego dnia zjeść ilość owoców ważącą dwukrotnie więcej niż ona sama! To tak, jakby dorosły człowiek zjadł dziennie ponad 100 kilogramów jedzenia.
• Ekspresowe trawienie: Ze względu na ogromne ilości spożywanego pokarmu, układ trawienny jemiołuszki działa niesamowicie szybko. Przejście nasiona przez cały przewód pokarmowy może zająć zaledwie kilkanaście minut!
• Imprezowy metabolizm: Zimą owoce wiszące na drzewach często fermentują, produkując alkohol. Jemiołuszki zjadają je w masowych ilościach, co mogłoby doprowadzić do silnego zatrucia. Natura wyposażyła je jednak w ogromną, niezwykle sprawną wątrobę, która błyskawicznie neutralizuje toksyny, dzięki czemu ptaki rzadko cierpią z powodu upojenia alkoholowego.

Jak zaprosić jemiołuszki do ogrodu?

Jeśli chcesz zobaczyć te piękne, czubate ptaki z bliska, najlepszym sposobem jest posadzenie w ogrodzie krzewów owocowych. Jemiołuszki rzadko korzystają z tradycyjnych karmników z ziarnem. Zamiast tego chętnie odwiedzą Twój ogród, jeśli znajdą w nim jarzębinę, dziką różę, głóg czy ognik. Pamiętaj też o zostawieniu dla nich miseczki z wodą – jedzenie dużej ilości owoców sprawia, że te ptaki bardzo często potrzebują się napić (lub w zimie – zjadać śnieg).