Zapasy w stylu wolnym, znane na całym świecie jako Freestyle Wrestling, to jedna z najstarszych i najbardziej widowiskowych dyscyplin sportowych, która od lat stanowi fundament igrzysk olimpijskich. W przeciwieństwie do stylu klasycznego, gdzie zawodnicy mogą operować jedynie od pasa w górę, styl wolny pozwala na pełną swobodę – tutaj nogi są zarówno celem ataku, jak i potężnym narzędziem defensywnym. To sport wymagający nie tylko ogromnej siły i wytrzymałości, ale przede wszystkim sprytu, szybkości i nienagannej techniki.

Czym charakteryzuje się styl wolny?

Głównym celem walki we freestyle wrestlingu jest sprowadzenie przeciwnika do parteru, a następnie położenie go na łopatki, co kończy pojedynek przed czasem. To, co odróżnia ten styl od zapasów klasycznych (Greco-Roman), to możliwość chwytania za nogi oraz aktywne wykorzystywanie własnych nóg do wykonywania rzutów, podcięć czy obaleń. Dzięki temu walka jest niezwykle dynamiczna – zawodnicy często nurkują do nóg rywala, wykonują efektowne wyniesienia i błyskawiczne przejścia do pleców.

Ile trwa walka i z ilu rund się składa?

Zasady dotyczące czasu trwania walki są ściśle określone przez światową federację United World Wrestling (UWW). W kategoriach seniorskich (zarówno kobiet, jak i mężczyzn) standardowa walka trwa 6 minut.

Czas ten jest podzielony na:

• Dwie rundy po 3 minuty każda.
• 30-sekundową przerwę między rundami, podczas której zawodnicy mogą odpocząć i skonsultować się z trenerem.

Warto wiedzieć, że w kategoriach młodzieżowych (kadetów czy juniorów) czas ten może być nieco krótszy (np. 2 rundy po 2 minuty), aby dostosować intensywność wysiłku do wieku sportowców. Choć 6 minut może wydawać się krótkim czasem, intensywność starcia na macie jest tak duża, że dla zawodników jest to ogromny test wydolnościowy.

System punktacji – za co sędziowie przyznają oczka?

Jeśli walka nie zakończy się położeniem na łopatki, o zwycięstwie decydują punkty techniczne. Sędziowie przyznają je za konkretne akcje:

• 1 punkt: Przyznawany m.in. za wypchnięcie przeciwnika poza strefę walki (poza koło maty) lub w sytuacjach, gdy przeciwnik zostanie ukarany za pasywność.
• 2 punkty: Najczęstsza zdobycz, przyznawana za sprowadzenie przeciwnika do parteru i opanowanie go (takedown), za przetoczenie w parterze lub za tzw. "ucieczkę" z trudnej pozycji.
• 4 punkty: Przyznawane za efektowne rzuty o dużej amplitudzie, które wykonuje się z pozycji stojącej, a które bezpośrednio zagrażają położeniem przeciwnika na plecy.
• 5 punktów: Najwyższa możliwa nota za jeden rzut – przyznawana za rzuty o bardzo dużej amplitudzie, wykonane w sposób perfekcyjny technicznie.

Jak można wygrać walkę?

Zwycięstwo we freestyle wrestlingu można osiągnąć na kilka sposobów:

1. Tusz (Pin): To najbardziej prestiżowe zwycięstwo. Następuje w momencie, gdy zawodnik przytrzyma obie łopatki przeciwnika na macie przez wystarczająco długi czas (zazwyczaj około sekundy), a sędzia to potwierdzi. Walka kończy się natychmiast.
2. Przewaga techniczna: W stylu wolnym walka kończy się przed czasem, jeśli jeden z zawodników wypracuje 10 punktów przewagi nad rywalem (np. wynik 10:0 lub 12:2).
3. Punkty po regulaminowym czasie: Jeśli walka trwa pełne 6 minut, wygrywa ten, kto zgromadził więcej punktów.
4. Dyskwalifikacja lub kontuzja: Walka może zakończyć się również z powodu trzech ostrzeżeń dla jednego zawodnika (za pasywność lub faule) lub w wyniku urazu uniemożliwiającego dalszą walkę.

Kluczowe zasady i faule

Zapasy to sport walki, ale obowiązują w nim surowe zasady bezpieczeństwa i fair play. Zabronione są:

• Uderzenia, kopnięcia i duszenia.
• Dźwignie na stawy (łokcie, kolana, palce).
• Chwytanie za strój (trykot) przeciwnika.
• Wkładanie palców do oczu lub ust.
• Zachowania niesportowe i nadmierna agresja słowna.

Sędziowie bardzo pilnują również tzw. aktywności. Jeśli zawodnik unika walki, "ucieka" z maty lub tylko blokuje ataki rywala, sędzia zarządza 30-sekundowy okres aktywności (tzw. activity clock). Jeśli w tym czasie zawodnik nie wykona punktowanej akcji, jego przeciwnik otrzymuje punkt.

Ciekawostka: Dlaczego zapasy są tak ważne dla MMA?

Jeśli interesujesz się mieszanymi sztukami walki (MMA), na pewno zauważyłeś, że wielu mistrzów UFC (jak Khabib Nurmagomedov czy Daniel Cormier) wywodzi się właśnie z zapasów. Freestyle wrestling jest uważany za najlepszą bazę do MMA, ponieważ uczy zawodnika kontrolowania tego, gdzie toczy się walka. Zapaśnik decyduje, czy chce walczyć w stójce, czy sprowadzić przeciwnika do parteru, co daje mu ogromną przewagę strategiczną nad przedstawicielami innych dyscyplin.