„Droga synodalna” to termin, który w ostatnich latach stał się jednym z najczęściej dyskutowanych w Kościele katolickim, ale może oznaczać dwie nieco różne rzeczy. Najczęściej odnosi się do szeroko zakrojonego, globalnego procesu zainicjowanego przez papieża Franciszka. Warto jednak wiedzieć, że istnieje też specyficzny, lokalny kontekst tego pojęcia, który budzi spore emocje.

Synodalność: co to znaczy „iść razem”?

Słowo „synod” pochodzi z języka greckiego (od syn – razem i hodos – droga) i dosłownie oznacza „wspólne podążanie drogą” lub „wspólne wędrowanie”. W tradycji Kościoła synody to zgromadzenia, na których biskupi (a w przeszłości także inni członkowie wspólnoty) zbierali się, aby wspólnie rozeznawać wolę Bożą i podejmować decyzje dotyczące życia i misji Kościoła.

Dla papieża Franciszka synodalność jest wręcz „konstytutywnym wymiarem Kościoła” i drogą, której Bóg oczekuje od Kościoła w trzecim tysiącleciu. Oznacza to, że Kościół ma być miejscem, w którym wszyscy ochrzczeni – biskupi, księża, osoby życia konsekrowanego i świeccy – są zaproszeni do wspólnego słuchania Ducha Świętego, dzielenia się wiarą i współodpowiedzialności za misję.

Globalny proces synodalny (Synod o synodalności)

Kiedy mówimy o Drodze Synodalnej w kontekście Kościoła powszechnego, mamy na myśli XVI Zwyczajne Zgromadzenie Ogólne Synodu Biskupów na temat: „Ku Kościołowi synodalnemu: komunia, uczestnictwo i misja”, które papież Franciszek zainaugurował w październiku 2021 roku.

To nie jest jednorazowe wydarzenie, lecz rozłożony na lata proces, który ma zaangażować cały Lud Boży – wszystkich ochrzczonych.

Jak wygląda ten proces?

Proces synodalny został podzielony na trzy główne etapy:

1. Faza lokalna (diecezjalna): To pierwszy i najważniejszy etap. W każdej diecezji na świecie odbyły się szerokie konsultacje, spotkania i dyskusje, do których zaproszono wiernych (a często także osoby spoza Kościoła). Celem było wysłuchanie głosu wszystkich ochrzczonych i zebranie ich opinii oraz doświadczeń na temat kondycji Kościoła.
2. Faza kontynentalna: Zebrane na poziomie diecezjalnym syntezy (podsumowania) zostały przekazane do krajowych Konferencji Episkopatów, a następnie opracowano z nich syntezy kontynentalne. W tej fazie Kościoły z danego kontynentu wspólnie rozeznawały i przygotowywały dokumenty bazowe.
3. Faza powszechna (Synod Biskupów w Rzymie): Ostatnim etapem jest Zwyczajne Zgromadzenie Ogólne Synodu Biskupów w Rzymie, które odbywa się w dwóch sesjach (pierwsza w 2023 r., druga planowana na 2024 r.). Biskupi, wraz z zaproszonymi ekspertami i audytorami (w tym osobami świeckimi), rozeznają i podsumowują wnioski płynące z całego świata.

Jaki jest cel?

Głównym celem globalnej Drogi Synodalnej jest wspólne rozeznawanie dróg, na które Duch Święty wzywa Kościół. Chodzi o to, aby Kościół mógł uczyć się, jak żyć w większej komunii, osiągnąć pełniejsze uczestnictwo wszystkich wiernych w jego życiu i otworzyć się na misję głoszenia Ewangelii w dzisiejszym świecie.

Ciekawostka: Niemiecka Droga Synodalna

Warto wiedzieć, że termin „Droga Synodalna” (niem. Synodaler Weg) odnosi się również do specyficznego procesu reformatorskiego w Kościele katolickim w Niemczech, który rozpoczął się w 2019 roku.

Niemiecka Droga Synodalna to seria konferencji, w których uczestniczą biskupi i świeccy, mająca na celu omówienie szeregu współczesnych kwestii teologicznych i organizacyjnych dotyczących funkcjonowania Kościoła w Niemczech.

W ramach tego procesu poruszono i przegłosowano uchwały dotyczące m.in.:

• Roli kobiet w Kościele.
• Celibatu kapłańskiego.
• Akceptacji zachowań i związków homoseksualnych.
• Nowego prawa pracy dla osób ze społeczności LGBT w instytucjach kościelnych.

Ten niemiecki proces budzi duże kontrowersje i jest często krytykowany za podejmowanie prób zmian w nauczaniu doktrynalnym, co spotyka się z wyraźnymi zastrzeżeniami Watykanu, który podkreśla, że lokalne Kościoły nie mają kompetencji do samodzielnego zmieniania nauki Kościoła powszechnego.

Dlatego, gdy słyszysz o „Drodze Synodalnej”, zawsze warto dopytać, czy mowa jest o ogólnoświatowym procesie Synodu o Synodalności (zachęcającym do wspólnego słuchania i rozeznawania) czy o niemieckiej Drodze Synodalnej (skupionej na konkretnych reformach strukturalnych i doktrynalnych).