Czym jest model Wielkiej Piątki osobowości?

osobowość Model OCEAN

Model Wielkiej Piątki Pięć czynników osobowości Wymiary charakteru OCEAN

Gość (37.30.*.*)

14 godzin temu

Odpowiedź:

Zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego niektórzy z Twoich znajomych uwielbiają skakać ze spadochronem i poznawać nowych ludzi, podczas gdy inni wolą wieczór z książką i starannie zaplanowany kalendarz? Psychologia od dekad próbuje zamknąć ludzką naturę w ramy, które pomogłyby nam zrozumieć te różnice. Najbardziej uznanym i przebadanym naukowo systemem opisującym nasz charakter jest model Wielkiej Piątki (ang. Big Five), znany również pod akronimem OCEAN.

W przeciwieństwie do popularnych w internecie testów typu „jakim kolorem jesteś”, Wielka Piątka opiera się na solidnych fundamentach statystycznych. Psycholodzy Paul Costa i Robert McCrae wykazali, że większość ludzkich cech można pogrupować w pięć głównych wymiarów. Co ważne, w tym modelu nie jesteś „taki lub owaki” – każdy z nas znajduje się w jakimś punkcie na skali każdego z tych pięciu czynników.

Pięć filarów Twojej osobowości

Aby łatwiej zapamiętać te cechy, stosuje się wspomniany akronim OCEAN, pochodzący od angielskich nazw: Openness, Conscientiousness, Extraversion, Agreeableness oraz Neuroticism. Przyjrzyjmy się im bliżej w polskim tłumaczeniu.

Otwartość na doświadczenie

Ten wymiar mówi o tym, jak bardzo jesteś ciekawy świata. Osoby o wysokim poziomie otwartości to marzyciele, artyści i poszukiwacze przygód. Uwielbiają nowości, mają bogatą wyobraźnię i chętnie kwestionują status quo. Z kolei osoby o niskiej otwartości cenią tradycję, rutynę i konkretne, sprawdzone fakty zamiast abstrakcyjnych teorii.

Sumienność

To cecha określająca Twoją organizację i determinację w dążeniu do celu. Jeśli zawsze masz porządek w dokumentach i nigdy nie spóźniasz się z terminami, prawdopodobnie Twoja sumienność jest wysoka. Takie osoby są zdyscyplinowane i rzetelne. Osoby o niskim wyniku w tej skali bywają bardziej spontaniczne, ale też częściej zmagają się z prokrastynacją i bałaganem.

Ekstrawersja

To chyba najbardziej znany termin. Określa on, skąd czerpiesz energię. Ekstrawertycy „ładują baterie” w towarzystwie innych, są gadatliwi i pewni siebie w sytuacjach społecznych. Introwertycy (niska ekstrawersja) wolą spokój, a zbyt duża ilość bodźców społecznych ich męczy – co nie oznacza, że są nieśmiali, po prostu potrzebują więcej czasu w samotności na regenerację.

Ugodowość

Ten wymiar opisuje Twój stosunek do innych ludzi. Osoby ugodowe są pełne empatii, ufne i chętne do pomocy. Zależy im na harmonii w grupie. Osoby o niskiej ugodowości bywają bardziej sceptyczne, egocentryczne i skłonne do rywalizacji. Choć brzmi to negatywnie, w biznesie niska ugodowość czasem pomaga w twardych negocjacjach.

Neurotyczność

To wskaźnik stabilności emocjonalnej. Wysoki poziom neurotyczności oznacza większą podatność na stres, lęk i wahania nastroju. Takie osoby częściej martwią się na zapas. Osoby o niskiej neurotyczności są zazwyczaj spokojne, opanowane i rzadziej ulegają negatywnym emocjom, nawet w trudnych sytuacjach.

Dlaczego Wielka Piątka jest tak ważna?

Model ten nie służy tylko do zaspokajania ciekawości. Jest on powszechnie wykorzystywany przez rekruterów, psychoterapeutów, a nawet badaczy społecznych. Dzięki niemu można z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć, jak dana osoba odnajdzie się w konkretnym zawodzie. Na przykład wysoka sumienność jest jednym z najlepszych wskaźników przyszłego sukcesu zawodowego, niezależnie od branży.

Zrozumienie własnego profilu w modelu Wielkiej Piątki pozwala też na większą samoakceptację. Wiedząc, że Twoja introwersja czy wysoka neurotyczność to stałe elementy Twojej konstrukcji psychicznej, możesz lepiej planować swoje życie i pracę, zamiast walczyć z własną naturą.

Ciekawostki o modelu OCEAN

Warto wiedzieć, że nasza osobowość nie jest wykuta w kamieniu, choć wykazuje dużą trwałość. Badania pokazują, że wraz z wiekiem większość ludzi staje się nieco bardziej ugodowa i sumienna, a poziom neurotyczności zazwyczaj spada. Psycholodzy nazywają to „efektem dojrzewania”.

Co ciekawe, model Wielkiej Piątki jest uniwersalny kulturowo. Niezależnie od tego, czy badanie przeprowadzane jest w Polsce, Japonii czy Brazylii, te same pięć czynników zawsze wyłania się z testów. Sugeruje to, że struktura naszej osobowości ma głębokie podłoże biologiczne i ewolucyjne. Niektórzy badacze twierdzą nawet, że podobne cechy można zaobserwować u zwierząt – na przykład u szympansów czy psów, co czyni ten model jeszcze bardziej fascynującym narzędziem do opisu świata ożywionego.

Jakie masz pytanie?