Czy to prawda, że umowy zawarte przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych przed ukończeniem 18. roku życia, które nie zostały potwierdzone przez rodziców, stają się ważne i obowiązujące po osiągnięciu przez nią pełnoletności?

pełnoletność zdolność prawna umowa

potwierdzenie umowy po 18 umowa kulejąca pełnoletność czynność prawna nastolatek

Gość (37.30.*.*)

21 godzin temu

Odpowiedź:

Wiele osób zastanawia się, co dzieje się z umowami podpisanymi przez nastolatków, gdy ci nagle wkraczają w dorosłość. Czy "grzechy młodości" w postaci nieprzemyślanych zobowiązań znikają, czy wręcz przeciwnie – nabierają pełnej mocy prawnej? Odpowiedź na to pytanie kryje się w przepisach Kodeksu cywilnego i jest nieco bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Kim jest osoba o ograniczonej zdolności do czynności prawnych?

Zgodnie z polskim prawem, ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli 13 lat, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo. W praktyce oznacza to, że nastolatek między 13. a 18. rokiem życia może samodzielnie zawierać umowy w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego (np. zakup bułki w sklepie czy biletu do kina).

Problem pojawia się przy poważniejszych transakcjach, takich jak zakup drogiego sprzętu elektronicznego, podpisanie umowy o świadczenie usług czy zaciągnięcie zobowiązania. Do ważności takiej umowy, co do zasady, potrzebna jest zgoda przedstawiciela ustawowego (zazwyczaj rodzica).

Umowa kulejąca, czyli stan zawieszenia

Jeśli nastolatek podpisze umowę bez wiedzy i zgody rodziców, a nie dotyczy ona drobnych spraw bieżących, taka czynność prawna nie jest od razu nieważna. W prawie określa się ją mianem „umowy kulejącej” (negotium claudicans). Znajduje się ona w stanie zawieszenia – jej ważność zależy od tego, czy zostanie potwierdzona przez rodzica.

Druga strona umowy (np. sprzedawca lub firma) może wyznaczyć rodzicom termin na potwierdzenie takiej umowy. Jeśli termin upłynie bezskutecznie, umowa staje się nieważna od samego początku.

Co się dzieje po 18. urodzinach?

Przechodząc do sedna pytania: czy po osiągnięciu pełnoletności takie umowy stają się ważne automatycznie? Nie do końca.

Zgodnie z art. 18 § 2 Kodeksu cywilnego, osoba, która była ograniczona w zdolności do czynności prawnych, może po uzyskaniu pełnej zdolności (czyli po ukończeniu 18 lat) sama potwierdzić czynność prawną dokonaną wcześniej bez zgody rodziców.

Oznacza to, że:

Prawo do potwierdzenia przechodzi na nowo upieczonego dorosłego. Rodzice tracą wtedy prawo do decydowania o tej konkretnej umowie.
Ważność nie następuje "z automatu". Potrzebne jest oświadczenie woli osoby, która stała się pełnoletnia. Może to być potwierdzenie wyraźne (np. pismo: „potwierdzam tę umowę”) lub dorozumiane (np. dalsze opłacanie abonamentu wynikającego z tej umowy).
Brak potwierdzenia oznacza brak ważności. Jeśli osoba po 18. roku życia nie potwierdzi umowy, a druga strona wezwie ją do tego i wyznaczy termin, milczenie po upływie tego terminu sprawi, że umowa zostanie uznana za nieważną.

Ciekawostka: Wyjątki od reguły

Warto wiedzieć, że istnieją sytuacje, w których nastolatek może zarządzać swoim zarobkiem bez zgody rodziców. Jeśli 16-latek pracuje w wakacje i za zarobione pieniądze kupi sobie konsolę, umowa ta jest w pełni ważna i nie wymaga potwierdzenia ani przez rodziców, ani później przez niego samego po osiemnastce. Wyjątkiem są sytuacje, gdy sąd opiekuńczy z ważnych powodów postanowi inaczej.

Podsumowanie mechanizmu prawnego

Aby lepiej zrozumieć ten proces, warto spojrzeć na to jak na procedurę krok po kroku:

Krok 1: Małoletni (13-17 lat) zawiera umowę bez zgody rodzica (np. kupuje na raty drogi rower).
Krok 2: Umowa jest w stanie "zawieszenia". Rodzic może ją potwierdzić (staje się ważna) lub odmówić (staje się nieważna).
Krok 3: Małoletni kończy 18 lat, a umowa wciąż nie została potwierdzona ani odrzucona.
Krok 4: Teraz to ten młody dorosły decyduje. Jeśli chce utrzymać rower i spłacać raty – potwierdza umowę. Jeśli chce ją unieważnić – odmawia potwierdzenia.

Zatem twierdzenie, że umowy "stają się ważne i obowiązujące" po 18. roku życia, jest pewnym uproszczeniem. One zyskują szansę na bycie potwierdzonymi bezpośrednio przez zainteresowanego, co w praktyce często kończy się ich uprawomocnieniem, jeśli młody dorosły kontynuuje realizację postanowień umowy.

O czym warto pamiętać?

Jeśli jesteś drugą stroną takiej umowy (np. sprzedałeś coś nastolatkowi), najbezpieczniej jest wysłać oficjalne zapytanie o potwierdzenie umowy zaraz po tym, jak klient ukończy 18 lat. Wyznaczenie odpowiedniego terminu pozwoli Ci uniknąć niepewności prawnej, ponieważ brak odpowiedzi w wyznaczonym czasie definitywnie rozstrzygnie o nieważności kontraktu.

Jakie masz pytanie?