Wiele osób przeglądających portale ogłoszeniowe trafia na oferty, które brzmią zbyt pięknie, by były prawdziwe. „Praca zdalna, wysokie zarobki, wystarczy dostęp do bankowości internetowej” – to klasyczny scenariusz, który powinien zapalić w naszej głowie czerwoną lampkę. Jeśli zastanawiasz się, czy jako osoba postronna, która jedynie wyświetliła takie ogłoszenie lub wymieniła kilka wiadomości z „rekruterem”, możesz coś z tym zrobić, odpowiedź brzmi: tak. Co więcej, takie działanie jest niezwykle cenne dla bezpieczeństwa nas wszystkich.

Dlaczego takie oferty są niebezpieczne?

Zanim przejdziemy do tego, jak i gdzie zgłosić sprawę, warto zrozumieć, z czym mamy do czynienia. Wykorzystywanie prywatnego konta bankowego do „operacji firmowych” lub „pośrednictwa w płatnościach” to podręcznikowy przykład werbowania tzw. słupów (ang. money mules).

Oszuści potrzebują czystych kont należących do realnych osób, aby przepuścić przez nie pieniądze pochodzące z przestępstw – na przykład z kradzieży z innych kont bankowych, oszustw „na BLIK-a” czy handlu nielegalnymi towarami. Osoba, która zgodzi się na taką „pracę”, nieświadomie bierze udział w praniu brudnych pieniędzy. Nawet jeśli nie miała złych intencji, grożą jej poważne konsekwencje prawne, w tym zarzuty karne i blokada wszystkich środków na kontach.

Czy można zgłosić sprawę, nie będąc ofiarą?

Tak, jak najbardziej. W polskim systemie prawnym każdy, kto posiada informacje o możliwości popełnienia przestępstwa, ma prawo (a w niektórych przypadkach społeczny obowiązek) powiadomić o tym odpowiednie organy. Nie musisz tracić pieniędzy ani podawać swoich danych oszustowi, aby Twoje zgłoszenie było zasadne.

Zgłoszenie podejrzenia usiłowania oszustwa lub procederu prania pieniędzy jest kluczowe, ponieważ pozwala służbom na:

• zablokowanie kont bankowych używanych przez przestępców,
• usunięcie fałszywych ogłoszeń z sieci,
• identyfikację grup przestępczych, zanim znajdą kogoś, kto faktycznie da się nabrać.

Gdzie zgłosić podejrzaną ofertę pracy?

Jeśli natkniesz się na ogłoszenie, które wymaga od Ciebie operacji finansowych na prywatnym koncie, masz kilka ścieżek działania. Najlepiej skorzystać z nich wszystkich, aby zwiększyć skuteczność interwencji.

1. Zgłoszenie do CERT Polska

CERT Polska to zespół reagujący na incydenty bezpieczeństwa w sieci. To właśnie tam powinny trafiać wszelkie informacje o podejrzanych stronach internetowych, próbach phishingu czy oszustwach rekrutacyjnych online.

• Jak to zrobić? Wejdź na stronę incydent.pl i wypełnij krótki formularz. Możesz tam załączyć zrzuty ekranu lub linki do ogłoszeń.

2. Zawiadomienie na Policję lub do Prokuratury

Możesz udać się do najbliższej jednostki Policji i złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa (art. 299 Kodeksu karnego dotyczący prania pieniędzy lub art. 286 dotyczący oszustwa).

• Ważne: Zabierz ze sobą wszystkie dowody – historię korespondencji, numer telefonu, z którego dzwoniono, oraz link do ogłoszenia. Nawet jeśli policjanci nie od razu podejmą spektakularne działania, Twoje zgłoszenie może być brakującym elementem w większej układance.

3. Zgłoszenie do portalu ogłoszeniowego

Każdy duży portal (jak OLX, Pracuj.pl czy LinkedIn) posiada mechanizmy zgłaszania nadużyć. Kliknięcie przycisku „Zgłoś naruszenie” przy konkretnej ofercie to najszybszy sposób na to, by ogłoszenie zniknęło i nie skusiło kolejnych osób.

4. Powiadomienie banku (opcjonalnie)

Jeśli w korespondencji z oszustem pojawił się numer konta, na który miałyby wpływać środki, lub nazwa konkretnego banku, warto poinformować dział bezpieczeństwa danej instytucji. Banki mają bardzo rygorystyczne procedury anty-money laundering (AML) i potrafią błyskawicznie zablokować podejrzane rachunki.

Jakie informacje warto przygotować do zgłoszenia?

Im więcej szczegółów podasz, tym większa szansa na ukrócenie procederu. Postaraj się zabezpieczyć:

• Zrzuty ekranu: Treść ogłoszenia, profil „pracodawcy”, treść wiadomości e-mail lub czatów.
• Dane kontaktowe: Adresy e-mail, numery telefonów, nazwy firm (często oszuści podszywają się pod realnie istniejące przedsiębiorstwa).
• Linki: Bezpośredni adres URL do ogłoszenia lub strony internetowej „firmy”.
• Numery kont: Jeśli zostały Ci podane w toku rozmowy.

Ciekawostka: Dlaczego oszuści nie używają własnych kont?

Możesz się zastanawiać, dlaczego przestępcy po prostu nie założą konta na fałszywe dane. Odpowiedź tkwi w nowoczesnych systemach bankowych. Banki stosują zaawansowane algorytmy, które monitorują nowo założone konta pod kątem nietypowych przepływów pieniężnych. Konto „z historią”, należące do realnego obywatela, który od lat opłaca rachunki i robi zakupy, jest dla systemów bezpieczeństwa znacznie mniej podejrzane. Właśnie dlatego oszuści tak desperacko szukają „pośredników”, oferując im prowizję za – z pozoru – nicnierobienie.

Pamiętaj, że Twoja czujność może uratować kogoś przed ogromnymi problemami finansowymi i prawnymi. Zgłaszanie takich przypadków to nie „donosicielstwo”, ale realna walka z cyberprzestępczością.