Rok 1339 był czasem intensywnych przetasowań politycznych, wielkich procesów sądowych i początków konfliktów, które miały zdefiniować oblicze Europy na kolejne stulecie. W Polsce panował Kazimierz Wielki, który zamiast mieczem, coraz częściej walczył piórem i dyplomacją, starając się scalić królestwo po okresie rozbicia dzielnicowego. Na zachodzie kontynentu pierwsze kroki stawiała wojna stuletnia, a na dalekim wschodzie upadały stare potęgi. Przyjrzyjmy się bliżej, co dokładnie działo się w tym fascynującym roku.

Polska: dyplomatyczna ofensywa Kazimierza Wielkiego

Dla Polski rok 1339 był przełomowy pod względem prawnym i sukcesyjnym. To właśnie wtedy odbył się słynny proces warszawski przeciwko zakonowi krzyżackiemu. Kazimierz Wielki, wykazując się niezwykłym jak na tamte czasy zmysłem politycznym, postanowił rozstrzygnąć spór o zagarnięte przez Krzyżaków ziemie (Pomorze Gdańskie, ziemię chełmińską, michałowską i kujawską) na drodze sądowej przed wysłannikami papieża Benedykta XII.

Sąd papieski, obradujący w Warszawie (która była wtedy niewielkim grodem), wydał wyrok korzystny dla Polski: Krzyżacy mieli zwrócić zagarnięte terytoria i zapłacić ogromne odszkodowanie. Choć zakon wyroku nie uznał i sprawa ciągnęła się latami, proces ten był wielkim sukcesem propagandowym Polski na arenie międzynarodowej.

W tym samym roku doszło do drugiego zjazdu w Wyszehradzie. Kazimierz Wielki, nie posiadając męskiego potomka, zawarł układ z królem Węgier, Karolem Robertem. Ustalono, że w przypadku bezpotomnej śmierci Kazimierza, tron polski przypadnie dynastii Andegawenów. Był to fundament pod przyszłe panowanie Ludwika Węgierskiego oraz Jadwigi Andegaweńskiej.

Ciekawostka z polskiego dworu

W maju 1339 roku zmarła Aldona Anna Giedyminówna, pierwsza żona Kazimierza Wielkiego i córka litewskiego księcia Giedymina. Jej śmierć zamknęła pewien etap w relacjach polsko-litewskich i zmusiła króla do poszukiwania nowej małżonki, co w tamtych czasach zawsze wiązało się z nowymi grami o wpływy w Europie.

Europa: początki wielkiej wojny i szwajcarska siła

Na zachodzie Europy rok 1339 był czasem, w którym konflikt znany później jako wojna stuletnia zaczął nabierać tempa. Król Anglii, Edward III, oficjalnie ogłosił się królem Francji, kwestionując prawa Filipa VI Walezjusza. Jesienią Edward najechał północną Francję, oblegając Cambrai. Choć do wielkiej bitwy jeszcze nie doszło, obie strony zaczęły mobilizować ogromne środki, co doprowadziło do kryzysów finansowych w wielu miastach i u bankierów (szczególnie florenckich).

W środkowej Europie, a konkretnie na terenach dzisiejszej Szwajcarii, miała miejsce istotna bitwa pod Laupen. Siły Berna, wspierane przez konfederatów z kantonów leśnych, pokonały wojska koalicji feudałów i Burgundii. Zwycięstwo to umocniło pozycję Konfederacji Szwajcarskiej i pokazało, że zdyscyplinowana piechota chłopska i mieszczańska może skutecznie stawić czoła rycerstwu konnemu.

Warto również wspomnieć o rozwoju nauki – w 1339 roku założono Uniwersytet w Grenoble. Pokazuje to, że mimo wojen i sporów dynastycznych, średniowieczna Europa wciąż dbała o rozwój intelektualny.

Świat: zmiany w Azji

Poza granicami Europy rok 1339 również przyniósł istotne wydarzenia, szczególnie w Azji Wschodniej.

• Japonia: Zmarł cesarz Go-Daigo, postać tragiczna i niezwykle ambitna. Jego próba przywrócenia realnej władzy cesarskiej (restauracja Kemmu) zakończyła się niepowodzeniem, co doprowadziło do podziału Japonii na dwa dwory: Północny i Południowy (okres Nanboku-chō). Konflikt ten trwał przez kolejne dekady, osłabiając kraj.
• Indie: Sułtanat Delhijski pod rządami Muhammada bin Tughlaqa zmagał się z licznymi rebeliami. Sułtan, znany z genialnych, ale często nieprzemyślanych reform (jak próba wprowadzenia miedzianych pieniędzy zastępczych), musiał radzić sobie z postępującą fragmentacją swojego imperium.

Podsumowanie roku 1339

Rok 1339 był momentem "ciszy przed burzą" w wielu regionach. W Polsce budowano fundamenty pod nowoczesne państwo oparte na prawie i sojuszach. W Europie Zachodniej rozkręcała się machina wojenna, która miała trwać ponad wiek, a w Azji stare struktury władzy zaczynały pękać.

Z perspektywy czasu widzimy, że wydarzenia z tego roku – od procesu warszawskiego po śmierć cesarza Go-Daigo – miały długofalowe skutki, które ukształtowały mapę polityczną i społeczną późnego średniowiecza. Choć 1339 rok może wydawać się odległy, to właśnie wtedy wykuwały się zasady dyplomacji i suwerenności, które do dziś są fundamentem europejskiej polityki.