To zagadnienie, które budzi ogromne emocje i jest osią sporu ideologicznego między różnymi frakcjami politycznymi. Postrzeganie przedsiębiorców i ich roli w gospodarce przez lewicowo-liberalną część klasy politycznej jest złożone i wynika z głęboko zakorzenionych przekonań na temat sprawiedliwości społecznej, nierówności dochodowych oraz roli państwa w redystrybucji bogactwa.

Kluczowe jest zrozumienie, że to nastawienie nie jest zwykle wymierzone w samą przedsiębiorczość, innowacyjność czy podejmowanie ryzyka, ale w skalę gromadzonego bogactwa i mechanizmy, które to bogactwo umożliwiają, zwłaszcza w kontekście istniejących nierówności społecznych i podatkowych.

Sprawiedliwość społeczna i walka z nierównościami

Głównym motorem działań promujących wyższe opodatkowanie najbogatszych przedsiębiorców jest dążenie do sprawiedliwości społecznej i redukcji nierówności dochodowych. Lewicowo-liberalne ugrupowania często argumentują, że obecne systemy podatkowe są regresywne lub niewystarczająco progresywne, co oznacza, że osoby najmniej zamożne, często pracujące na etatach, ponoszą relatywnie większe obciążenia podatkowe, zwłaszcza poprzez podatki konsumpcyjne, niż najbogatsi.

Argumenty te opierają się na kilku filarach:

• Progresja podatkowa jako fikcja: W Polsce, na przykład, krytykuje się, że faktyczna progresja podatku PIT jest niska, a wiele osób o wysokich dochodach korzysta z liniowego PIT (19%) dostępnego dla samozatrudnionych, co pozwala im płacić niższą stawkę niż ci, którzy zarabiają mniej, ale rozliczają się na zasadach ogólnych.
• Współodpowiedzialność za państwo: Zgodnie z tą optyką, osoby, które odniosły największy sukces, powinny w większym stopniu partycypować w kosztach funkcjonowania państwa i usług publicznych, ponieważ to państwo (poprzez infrastrukturę, edukację, bezpieczeństwo prawne, rynek pracy) stworzyło warunki dla ich sukcesu.
• Wyrównywanie szans: Wysokie podatki od najbogatszych mają finansować świadczenia socjalne i usługi publiczne (jak służba zdrowia czy edukacja), które mają pomóc najuboższym i stworzyć lepsze warunki startu dla wszystkich obywateli, niezależnie od ich pochodzenia.

Finansowanie usług publicznych i walka z optymalizacją

Kolejnym kluczowym celem jest zapewnienie stabilnego i wysokiego finansowania usług publicznych. Lewicowo-liberalna polityka zakłada, że bez odpowiednich środków państwo nie jest w stanie zapewnić wysokiej jakości opieki zdrowotnej, edukacji czy infrastruktury.

W tym kontekście pojawia się również kwestia optymalizacji podatkowej i zjawiska tzw. "fałszywej przedsiębiorczości" (B2B):

• Optymalizacja korporacyjna: Duże korporacje i najbogatsi przedsiębiorcy często wykorzystują luki w prawie lub skomplikowane struktury, aby obniżać swoje zobowiązania podatkowe (np. CIT), co jest postrzegane jako niesprawiedliwe obciążenie dla budżetu państwa.
• Test przedsiębiorcy (B2B): Postulaty, takie jak wprowadzenie "testu przedsiębiorcy", mają na celu weryfikację, czy osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, zwłaszcza o wysokich dochodach, faktycznie jest niezależnym przedsiębiorcą, czy tylko pracownikiem "wypchniętym" na samozatrudnienie, aby uniknąć wyższych podatków i składek. Lewica określa to często jako formę "oszustwa" lub unikania współodpowiedzialności za państwo.

Wspieranie najuboższych a zniechęcanie do przedsiębiorczości

Zgodnie z lewicowo-liberalną optyką, wspieranie najuboższych i dążenie do wysokiego opodatkowania najbogatszych są dwoma stronami tego samego medalu, mającymi na celu zbudowanie bardziej równego i stabilnego społeczeństwa.

Jednak co do zarzutu o zniechęcanie ludzi do przedsiębiorczości, jest to główny punkt krytyki wysuwany przez środowiska liberalne i konserwatywne.

Argumenty krytyczne (Ryzyko zniechęcenia)

Przeciwnicy wysokiego opodatkowania przedsiębiorców wskazują, że nadmierne obciążenia podatkowe mogą:

1. Ograniczać inwestycje: Mniejsza ilość środków pozostawiona w dyspozycji przedsiębiorców oznacza mniejsze możliwości reinwestowania zysków w rozwój firmy, innowacje i tworzenie nowych miejsc pracy.
2. Zniechęcać do podejmowania ryzyka: Wysokie dochody są często postrzegane jako premia za podjęte ryzyko i innowacyjność. Zmniejszenie tej premii może osłabić motywację do zakładania i rozwijania firm.
3. Wypychanie kapitału: Istnieje ryzyko, że firmy i najbogatsi przedsiębiorcy przeniosą swoją działalność lub kapitał do krajów o bardziej sprzyjającym systemie podatkowym, co ostatecznie zmniejszy wpływy do budżetu państwa.

Z perspektywy lewicowo-liberalnej, cel nie polega na zniechęcaniu do drobnej i uczciwej przedsiębiorczości (często postuluje się obniżenie obciążeń dla małych firm), ale na zapewnieniu, że największe zyski, zwłaszcza te wynikające z wykorzystania systemowych przewag, są sprawiedliwie opodatkowane. Uznają oni, że korzyści z redystrybucji i stabilniejszego społeczeństwa przewyższają ryzyko spowolnienia wzrostu, a prawdziwi innowatorzy i tak będą działać, jeśli system prawny i rynek pracy będą stabilne.

Podsumowując, lewicowo-liberalne nastawienie do wysokiego opodatkowania sukcesu przedsiębiorców wynika z przekonania, że jest to niezbędne narzędzie do osiągnięcia sprawiedliwości dystrybutywnej, zwalczania nadużyć podatkowych i finansowania silnego państwa opiekuńczego, które zapewnia podstawowe bezpieczeństwo i równe szanse wszystkim obywatelom.