Czy Prezydent RP, korzystając ze swojej prerogatywy, jaką jest prawo łaski, musi ułaskawić z całej pozostałej kary, czy może ułaskawić tylko z jej części? Czy ma możliwość jedynie zawieszenia wykonania kary na okres próby, czy też może zamienić jedną karę na inną?

prezydent Prawo łaski ułaskawienie

zakres prawa łaski prerogatywa prezydenta RP formy ułaskawienia

Gość (37.30.*.*)

1 dzień temu

Odpowiedź:

Prawo łaski, będące jedną z najważniejszych prerogatyw Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, to temat, który budzi wiele emocji i pytań. Jest to uprawnienie o charakterze konstytucyjnym, a jego zakres jest znacznie szerszy niż potocznie rozumiane "ułaskawienie".

Prawo łaski – prerogatywa Prezydenta RP

Zgodnie z art. 139 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydent RP stosuje prawo łaski. Jest to jedna z tych kompetencji, która należy do tzw. prerogatyw, co oznacza, że Prezydent wykonuje ją samodzielnie i akt ten nie wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów.

Co ważne, akt łaski nie zmienia treści wyroku sądu ani nie podważa winy skazanego. Ułaskawienie nie jest zatem uniewinnieniem, lecz aktem darowania lub złagodzenia kary.

Czy Prezydent musi ułaskawić z całej kary?

Absolutnie nie. Prezydent RP, korzystając z prawa łaski, ma bardzo szeroki wachlarz możliwości i nie jest zobowiązany do darowania skazanemu całej pozostałej kary.

Ułaskawienie może być:

Całkowite (darowanie kary): Polega na całkowitym zwolnieniu skazanego z odbywania orzeczonej lub pozostałej do odbycia kary.
Częściowe (złagodzenie kary): Polega na zmniejszeniu wymiaru orzeczonej kary. Jest to najczęściej stosowana forma.

W praktyce oznacza to, że Prezydent może na przykład skrócić wyrok więzienia o określoną liczbę lat, miesięcy lub dni.

Zawieszenie wykonania kary i zamiana kary

Katalog form, w jakich Prezydent może zastosować prawo łaski, jest bardzo szeroki i wykracza poza samo darowanie lub skrócenie kary.

Zawieszenie wykonania kary

Tak, Prezydent ma możliwość jedynie warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej lub pozostałej do odbycia kary.

W takim przypadku skazany zostaje zwolniony z więzienia (lub uniknie do niego trafienia), ale na okres próby, w trakcie którego musi przestrzegać określonych warunków. Jeśli warunki te zostaną naruszone, zawieszona kara może zostać zarządzona do wykonania.

Zamiana kary (złagodzenie)

Prawo łaski obejmuje również możliwość złagodzenia lub zamiany wyroku osoby skazanej.

Choć w przepisach często używa się ogólnego terminu „złagodzenie”, w praktyce może to oznaczać zmianę rodzaju orzeczonej kary na łagodniejszą. Przykładowo, kara pozbawienia wolności może zostać zamieniona na karę łagodniejszego rodzaju, np. na karę ograniczenia wolności lub grzywnę.

Podsumowując, Prezydent RP może zastosować prawo łaski w następujących formach:

Darowanie (całkowite zwolnienie z kary).
Złagodzenie (zmniejszenie wymiaru kary).
Zamiana (zmiana rodzaju kary na łagodniejszą).
Warunkowe zawieszenie wykonania kary (na okres próby).
Warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary.

Zakres prawa łaski jest tak szeroki, że daje Prezydentowi pełną swobodę w zakresie przedmiotowym i sposobie skorzystania z tego uprawnienia, z wyjątkiem osób skazanych przez Trybunał Stanu.

Ciekawostka: Prawo łaski jest instytucją bardzo starą, sięgającą już starożytności. W średniowieczu ułaskawienie mogło polegać nawet na darowaniu skazańcowi kary śmierci, jeśli poślubił młodą dziewczynę! Dziś, choć forma jest inna, istota pozostaje ta sama – jest to akt miłosierdzia i sprawiedliwości, stosowany, gdy skutki wyroku są nadmiernie dolegliwe lub wymagają tego względy humanitaryzmu.

Jakie masz pytanie?