Wielu osobom skrót ULB może kojarzyć się z różnymi rzeczami, od uniwersytetów po terminy techniczne. Jednak w polskim kontekście, zwłaszcza w dyskusjach historycznych i geopolitycznych, koncepcja ULB odnosi się do jednej z najważniejszych i najbardziej wpływowych idei polskiej myśli politycznej XX wieku – Doktryny Giedroycia i Mieroszewskiego.

Koncepcja ULB: Fundament polskiej polityki wschodniej

Koncepcja ULB to geopolityczna idea, która została sformułowana i promowana przez środowisko paryskiej „Kultury”, a w szczególności przez redaktora Jerzego Giedroycia oraz publicystę Juliusza Mieroszewskiego. Skrót ULB oznacza poparcie dla niepodległości Ukrainy, Litwy i Białorusi.

Główne założenia doktryny

Doktryna ULB, często nazywana po prostu „doktryną Giedroycia”, stała się kluczowym elementem polskiej polityki wschodniej, zarówno na emigracji, jak i po odzyskaniu pełnej suwerenności w 1989 roku. Jej główne założenia były rewolucyjne i głęboko pragmatyczne:

1. Uznanie niepodległości (U, L, B): Podstawą koncepcji było przekonanie, że bezpieczeństwo i suwerenność Polski są nierozerwalnie związane z istnieniem niepodległych państw na wschód od niej – Ukrainy, Litwy i Białorusi. Giedroyć uważał, że to Rosja (sowiecka, a później postsowiecka) jest głównym zagrożeniem, a niepodległe państwa ULB stanowią naturalny bufor i osłabiają spoistość rosyjskiej strefy wpływów.
2. Odrzucenie roszczeń terytorialnych: Doktryna zakładała uznanie powojennych granic (tzw. granic jałtańskich) i zrezygnowanie z wszelkich roszczeń terytorialnych wobec wschodnich sąsiadów. Był to krok mający na celu uniknięcie niekończących się sporów i skupienie się na budowaniu sojuszu opartego na wspólnych interesach i zagrożeniu ze strony Rosji.
3. Współpraca zamiast federacji: W przeciwieństwie do wcześniejszych koncepcji federacyjnych, koncepcja ULB zakładała sojusz oparty na świadomości wspólnych interesów i zagrożeń, a nie na dążeniu do odtworzenia Rzeczypospolitej Obojga Narodów w jakiejkolwiek formie. Uważano, że wszelkie pomysły federacyjne mogłyby zostać odebrane jako przejaw polskiego imperializmu, co utrudniłoby współpracę.

Dlaczego to było tak ważne?

W czasach PRL-u i zimnej wojny, kiedy Polska była pod dominacją Związku Sowieckiego, takie myślenie było całkowicie sprzeczne z oficjalną propagandą. Doktryna Giedroycia była głosem rozsądku i dalekowzrocznej strategii, która miała na celu zabezpieczenie przyszłej, niepodległej Polski.

Ciekawostka: Jerzy Giedroyć, choć urodzony w Mińsku Litewskim, podkreślał, że jego poparcie dla niepodległości wschodnich sąsiadów było "czysto wyrozumowane", czyli oparte na racjonalnej analizie geopolitycznej, a nie na sentymentach. Chodziło o pragmatyzm w służbie polskiej racji stanu.

Inne znaczenia skrótu ULB

Chociaż w Polsce „koncepcja ULB” najczęściej odnosi się do doktryny Giedroycia, warto wiedzieć, że skrót ten jest używany także w innych kontekstach:

Université Libre de Bruxelles

ULB to skrót od Université Libre de Bruxelles (Wolny Uniwersytet Brukselski). Jest to francuskojęzyczny uniwersytet badawczy w Brukseli, założony w 1834 roku. Jest to jedna z najważniejszych uczelni w Belgii, znana ze swojej wielokulturowości i zaangażowania w badania w wielu dziedzinach, od nauk ścisłych po humanistyczne.

Urban Local Body

W kontekście administracyjnym, zwłaszcza w Indiach, ULB oznacza Urban Local Body. Jest to ogólne określenie dla różnych rodzajów samorządów miejskich, takich jak korporacje miejskie (Municipal Corporation), gminy (Municipality) czy rady miejskie (Town Panchayat). Są to organy przedstawicielskie odpowiedzialne za zarządzanie miastami i miasteczkami.

Podsumowując, jeśli słyszysz o koncepcji ULB, niemal na pewno chodzi o doktrynę geopolityczną dotyczącą relacji Polski z Ukrainą, Litwą i Białorusią. Jeśli jednak spotkasz się z tym skrótem w kontekście naukowym lub międzynarodowym, może on dotyczyć renomowanego uniwersytetu w Brukseli.