To jest jedno z tych pytań, które brzmią jak scenariusz do filmu science fiction, ale mają w sobie fascynujący potencjał do analizy ludzkiej biomechaniki i adaptacji społecznej. W rzeczywistości, połączenie tych dwóch cech stworzyłoby świat, który byłby dla nas, "pięciopalczastych", niezwykle dziwny i niepraktyczny.

Rozłóżmy ten scenariusz na czynniki pierwsze: biologia sześciu palców i fizyka półmetrowego rozstawu.

Sześć palców u stóp: anatomia i obuwie

W świecie, w którym sześć palców jest normą, ludzka stopa byłaby naturalnie szersza. W medycynie zjawisko posiadania dodatkowych palców nazywa się polidaktylią. Choć najczęściej dotyczy ono dłoni i bywa usuwane chirurgicznie, gdyby było cechą gatunkową, musielibyśmy mówić o zupełnie innej ewolucji stopy.

Potencjalne korzyści (i wyzwania)

• Lepsza stabilność (teoretycznie): Dodatkowy palec, zwłaszcza jeśli byłby w pełni ukształtowany i funkcjonalny (co jest kluczowe), zwiększałby powierzchnię podparcia stopy. W normalnych warunkach (gdyby nie było drugiego warunku), mogłoby to oznaczać lepszą równowagę i przyczepność, co byłoby atutem np. wspinaczce lub chodzeniu po nierównym terenie.
• Większa siła odbicia: Więcej palców to więcej mięśni i ścięgien, co mogłoby potencjalnie zwiększyć siłę napędową podczas biegania czy skakania.
• Koszmar dla szewców: Najbardziej oczywistą zmianą byłaby rewolucja w obuwiu. Zapomnij o wąskich, eleganckich butach. W tym świecie królują buty typu "barefoot" (minimalistyczne), ale jeszcze szersze, z przestronnym, anatomicznym noskiem. Obuwie musiałoby być produkowane na masową skalę z uwzględnieniem tej szerokości, aby zapobiec deformacjom, takim jak haluksy, które są już problemem przy pięciu palcach i źle dobranych butach.

Pół metra rozstawu: katastrofa biomechaniczna

Drugi warunek — zakaz zbliżania stóp na odległość mniejszą niż pół metra — jest znacznie bardziej radykalny i miałby kolosalny wpływ na życie.

Chód ataktyczny jako norma

Prawidłowy chód ludzki charakteryzuje się bardzo małym rozstawem stóp (szerokość kroku), wynoszącym średnio około 8 cm. Gdyby minimalny rozstaw wynosił 50 cm, oznaczałoby to, że każdy człowiek musiałby chodzić w sposób, który w medycynie jest określany jako chód na szerokiej podstawie (lub chód móżdżkowy/ataktyczny).

Chód na szerokiej podstawie jest w naszym świecie objawem patologii (np. uszkodzenia móżdżku lub zaburzeń czucia głębokiego) i charakteryzuje się:

1. Chwiejnością i niestabilnością: Szeroka podstawa jest mechanizmem kompensacyjnym, który ma zwiększyć równowagę, ale w rzeczywistości prowadzi do kołysania się tułowia i zwiększonej tendencji do upadków, zwłaszcza na zakrętach.
2. Zaburzeniami postawy: Aby utrzymać środek ciężkości nad tak szeroką podstawą, ludzie musieliby stale angażować mięśnie stabilizujące w nienaturalny sposób. Prawdopodobnie rozwinęłaby się bardzo specyficzna muskulatura nóg i miednicy, a także mogłyby pojawić się przewlekłe przeciążenia stawów biodrowych, kolanowych i kręgosłupa, prowadzące do wczesnych zwyrodnień.
3. Wydłużonym krokiem poprzecznym: Zamiast płynnego przenoszenia ciężaru ciała w linii prostej, ruch przypominałby ciągłe "przeskakiwanie" z jednej nogi na drugą na boki.

Konsekwencje społeczne i architektoniczne

Świat z "półmetrowym rozstawem" byłby zupełnie inny:

• Wąskie przestrzenie znikają: Wszystkie drzwi, korytarze, przejścia w sklepach, schody i fotele w kinach musiałyby być znacznie szersze. Standardowe drzwi o szerokości 80-90 cm byłyby absolutnie niepraktyczne dla dwóch osób mijających się.
• Taniec i bliskość: Zapomnij o walcu, tangu czy innych tańcach wymagających bliskiego kontaktu. Kultura fizyczna byłaby zdominowana przez aktywności solo lub takie, w których partnerzy utrzymują duży dystans.
• Transport publiczny: Autobusy, pociągi i samoloty musiałyby mieć szersze siedzenia i znacznie szersze przejścia. Podróżowanie byłoby droższe i mniej efektywne przestrzennie.
• Sport: Sporty wymagające szybkiej zmiany kierunku i bliskiego kontaktu (jak piłka nożna czy koszykówka) byłyby trudniejsze i bardziej niebezpieczne ze względu na niestabilny chód i ryzyko upadku.

Podsumowanie: Świat szerokiego chodu i szerokiej stopy

Gdyby ludzie mieli sześć palców u stóp, a minimalny rozstaw stóp wynosiłby pół metra, powstałby gatunek o niezwykle szerokich stopach i chwiejnym, kołyszącym chodzie.

1. Biologia: Sześć palców mogłoby zapewnić nieco lepszą przyczepność, ale ich głównym skutkiem byłaby konieczność noszenia bardzo szerokiego obuwia.
2. Biomechanika: Obowiązkowy półmetrowy rozstaw stóp wymusiłby patologiczny wzorzec chodu, prowadząc do chronicznej niestabilności, większej liczby upadków i wczesnych problemów ze stawami i kręgosłupem.
3. Kultura i Architektura: Cała cywilizacja musiałaby zostać zaprojektowana od nowa — od szerokości korytarzy i drzwi, przez meble, aż po zasady ruchu pieszego w miastach.

Byłby to świat, w którym każdy krok wymagałby świadomej kontroli, a proste czynności, takie jak przejście przez wąskie przejście, stałyby się wyzwaniem godnym akrobaty.