Dofinansowanie publicznego systemu ochrony zdrowia psychicznego to jeden z najskuteczniejszych sposobów na realną poprawę kondycji psychicznej społeczeństwa, zwłaszcza wśród osób, które obecnie są w najtrudniejszej sytuacji. Nie chodzi tu tylko o "dodatkowe pieniądze", ale o stworzenie mechanizmu, który pozwoli na wczesną interwencję i kompleksową pomoc, zanim drobne problemy przerodzą się w poważne kryzysy.

Oto jak zwiększenie finansowania publicznej opieki psychologicznej wpłynęłoby na obniżenie ilości i intensywności problemów psychicznych.

Likwidacja bariery finansowej: Pomoc dla tych, którzy jej najbardziej potrzebują

Największą barierą w dostępie do psychologa i psychoterapeuty w Polsce są finanse. Prywatna sesja to często koszt rzędu 150–250 zł za godzinę, co dla osoby o niskich dochodach, bezrobotnej, studenta czy rodzica samotnie wychowującego dziecko stanowi wydatek niemożliwy do udźwignięcia, zwłaszcza w perspektywie długoterminowej terapii.

1. Bezpośredni dostęp do terapii: Zwiększone dofinansowanie oznacza więcej kontraktów z NFZ na usługi psychologiczne i psychoterapeutyczne. To z kolei przekłada się na możliwość skorzystania z bezpłatnych sesji, eliminując konieczność wyboru między zdrowiem psychicznym a opłaceniem rachunków.
2. Przerwanie błędnego koła: Problemy finansowe same w sobie są silnym czynnikiem stresogennym, prowadzącym do depresji i lęków. Brak dostępu do terapii z powodu kosztów pogłębia te problemy, tworząc błędne koło. Publiczne finansowanie przerywa ten cykl, umożliwiając leczenie głównej przyczyny stresu (problemów psychicznych) bez dodawania kolejnego (długu za terapię).

Wczesna interwencja zamiast leczenia kryzysu

Obecnie, ze względu na niedofinansowanie, kolejki do psychologów i psychoterapeutów w ramach NFZ potrafią trwać miesiącami. Czas oczekiwania to najgorszy wróg zdrowia psychicznego.

1. Skrócenie czasu oczekiwania: Większa pula środków pozwala na zatrudnienie większej liczby specjalistów w publicznych placówkach (np. w Centrach Zdrowia Psychicznego – CZP), a co za tym idzie, na drastyczne skrócenie kolejek.
2. Zapobieganie eskalacji problemów: Kiedy pomoc jest dostępna od ręki (lub w ciągu kilku dni), osoba z początkowymi objawami obniżonego nastroju, lęku czy wypalenia zawodowego może otrzymać wsparcie, zanim jej stan się pogorszy. Wczesna interwencja jest zawsze mniej intensywna, krótsza i tańsza niż leczenie zaawansowanej depresji, ciężkich zaburzeń lękowych czy konieczność hospitalizacji.
3. Niższa intensywność problemów: Im szybciej rozpocznie się terapia, tym większa szansa na to, że problem zostanie rozwiązany na etapie, gdy wystarczy kilka konsultacji psychologicznych, a nie wielomiesięczna psychoterapia.

Rozwój opieki środowiskowej i kompleksowej

Kluczowym elementem reformy polskiej psychiatrii jest rozwój Centra Zdrowia Psychicznego (CZP), które oferują kompleksową pomoc blisko miejsca zamieszkania, stawiając na opiekę środowiskową zamiast na leczenie szpitalne.

1. Wzmocnienie CZP: Stabilne i zwiększone finansowanie jest niezbędne do pełnego rozwoju i utrzymania tych centrów. CZP oferują nie tylko wizyty u psychiatry i psychologa, ale także wsparcie asystentów zdrowienia i terapeutów środowiskowych, co jest szczególnie ważne dla osób w kryzysie, które potrzebują pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
2. Kompleksowość opieki: Model środowiskowy zapewnia ciągłość leczenia i wsparcie dostosowane do potrzeb pacjenta (leczenie ambulatoryjne, dzienne, domowe). Dzięki temu, osoby zmagające się z problemami psychicznymi nie są "odsyłane" z miejsca na miejsce, co często pogarsza ich stan.

Korzyści ekonomiczne i społeczne

Inwestycja w zdrowie psychiczne to nie tylko koszt, ale przede wszystkim inwestycja, która przynosi wymierne korzyści ekonomiczne.

1. Redukcja absencji i wzrost produktywności: Nieefektywne leczenie chorób psychicznych prowadzi do ogromnych strat ekonomicznych wynikających z utraconej produktywności, absencji w pracy (zwolnienia lekarskie) i zwiększonych kosztów opieki zdrowotnej. Zapewnienie dostępu do skutecznej terapii psychologicznej przynosi zwrot w postaci wzrostu produktywności i redukcji kosztów w innych sektorach.
2. Mniejsze obciążenie innych systemów: Wczesna i skuteczna terapia psychologiczna zmniejsza ryzyko konieczności hospitalizacji psychiatrycznych, a także redukuje liczbę wizyt u lekarzy pierwszego kontaktu i specjalistów innych dziedzin (z powodu objawów psychosomatycznych). Oznacza to oszczędności dla całego systemu ochrony zdrowia.
3. Poprawa jakości życia: Zmniejszenie intensywności problemów psychicznych przekłada się na lepsze relacje rodzinne i społeczne, większą zdolność do utrzymania pracy i nauki, a w konsekwencji na zdrowsze i bardziej aktywne społeczeństwo.

Ciekawostka: Badania pokazują, że każdy dolar zainwestowany w leczenie depresji i lęku przynosi zwrot w postaci wzrostu produktywności i redukcji kosztów opieki zdrowotnej. Jest to więc jeden z najbardziej opłacalnych obszarów inwestycji publicznych.